ABD Uzay Ajansı (NASA), insanları Ay yüzeyine geri getirmeyi amaçlayan Artemis programında önemli yapısal değişiklikler yapıldığını duyurdu. Bu değişiklikler, Ay iniş araçlarını tedarik eden şirketlere, yani Starship aracıyla SpaceX'e ve Blue Moon aracıyla Blue Origin'e, Ay'a ulaşmada daha fazla esneklik sağlamak üzere tasarlandı. Starship için bu, Dünya yörüngesinde Orion ile kenetlenmeyi ve ardından birlikte Ay'a doğru seyahat etmeyi gerektirirken, Blue Moon aracı için kenetlenme tarihi alçak Ay yörüngesine ulaşana kadar erteleniyor.
Bu değişikliklerin iniş araçlarına sağladığı faydalara rağmen, Lockheed Martin tarafından inşa edilen Orion uzay aracı üzerinde ek yükler ve mühendislik riskleri oluşturuyor. Bu etkileri vurgulamak için Ars Technica, şirketin İnsan Uzay Uçuşu Keşif Programı ve Orion Programı Müdürü Kirk Shireman ile bir araya geldi.
Starship ile itki ve ters uçuş zorlukları
Starship için geliştirilen plana göre SpaceX, Dünya'nın alçak yörüngesinde Orion ile kenetlenmeden önce iniş aracına yakıt ikmali yapacak. Mürettebat Orion'da seyahat edecek, ardından dört kişiden ikisi Ay'a inmek üzere Starship'e geçecek.
Starship ile kenetlenme konfigürasyonu nedeniyle Orion'un artık Ay'a doğru ters bir konumda uçması gerekiyor; bu da servis modüllerinin aracın ön kısmında olacağı anlamına geliyor. Shireman, bunun Orion'un tasarlandığı uçuş konumundan temel olarak farklı olduğunu ve aracın itki sistemi için mühendislik sorunları yarattığını açıkladı.
Sonuç olarak, Avrupa Uzay Ajansı tarafından sağlanan servis modülü, yakıtın normal çalışma sırasındaki beklenen yön yerine tanklardaki gaz girişi tarafına doğru hareket etmesi nedeniyle yakıt tanklarında değişiklik gerektirecek. Avrupa Uzay Ajansı ve ana yüklenicisi Airbus, bu sorunu çözmek için şu anda aracın tanklarını modifiye ediyor.
Alçak Dünya yörüngesinde uzun süreli operasyon riskleri
NASA, Ay'a gerçek inişten önce Orion'un iniş araçlarıyla etkileşimlerini test etmek için alçak Dünya yörüngesinde bir görev gerçekleştirmeyi planlıyor. Shireman, Artemis III görevindeki bu değişikliğin yeni riskler doğurduğuna dikkat çekti, çünkü Orion alçak Dünya yörüngesinde uzun süre kalacak şekilde tasarlanmadı.
Isı, temel risklerden biridir; çünkü Orion, Dünya'ya yakın termal ortama kıyasla soğuk olan derin uzay için tasarlanmıştır. Bunu karşılamak için, elektrik yüklerini dağıtmak ve ısı radyasyonunu sınırlamak üzere tasarlanmış bazı dış gümüş şeritler kaldırılacak. Mühendisler ayrıca aviyonikleri ve mürettebat kabinini korumak için elektrik yükü yönetimini de inceliyorlar.
Ayrıca, yaklaşık iki hafta boyunca alçak Dünya yörüngesinde bulunmak, derin uzaya kıyasla kalabalık uzay enkazı nedeniyle bir zorluk teşkil ediyor ve NASA ile Lockheed, bu yeni görev tarzına ilişkin uzay enkazı risk değerlendirmelerini ancak önümüzdeki Ocak ayına kadar tamamlayabildi.
Pratikte neler değişiyor?
Bu mühendislik değişimleri, Artemis III görevinin 2027 yaz veya sonbaharında fırlatılması için belirlenen takvimin muazzam bir baskı ve benzeri görülmemiş bir zaman sıkışması altında olduğu anlamına geliyor. Mühendisler, mekanik mekanizmalar ve bağlantılar, itki egzoz etkileşimleri ve lazer sistemlerini içeren karmaşık kenetlenme sistemlerinin entegrasyonunu sağlamak için teknik adımlardan aşırı ödün vermeden güvenlik standartlarına bağlı kalarak, sürekli bir manuel mücadele olarak tanımlanan bir tempoda üç vardiya halinde çalışıyorlar.