Uzay ve Uzay Teknolojileri

Bir yıldız devinin komşu yıldızı yutarak kozmik bir patlamaya yol açtığı nadir astronomik gözlem

Gökbilimciler ilk kez Andromeda galaksisinde, dev bir yıldızın on yıl boyunca daha küçük bir yoldaşını yuttuğu ve devasa bir patlamayla sonuçlanan ortak zarf evrimi fenomenine dair benzeri görülmemiş bir gözlem gerçekleştirdiler.

2026-11-20
3 dk okuma
4 görüntülenme
certi.news
Bir yıldız devinin komşu yıldızı yutarak kozmik bir patlamaya yol açtığı nadir astronomik gözlem

Columbia Üniversitesi'nden araştırmacı Viraj Karambelkar liderliğindeki uluslararası bir gökbilimci ekibi, astronomi tarihinde ilk kez, Andromeda galaksisi içindeki dev bir yıldızın daha küçük bir komşu yıldızı yutma sürecinin tüm aşamalarını belgeledi. Bilimsel olarak ortak zarf evrimi olarak bilinen bu fenomen, yaklaşık on yıl sürdü ve 2025'in sonlarında meydana gelen yıkıcı bir patlamayla sona erdi. Bu gözlemlerin sonuçları Nature dergisinde yakın zamanda yayınlanan bir çalışmada yer aldı.

Astronomik yutulma mekaniği ve ortak zarf evrimi

1970'lerde geliştirilen ortak zarf teorisi, başlangıçta bu mesafede oluşması imkansız olan çok yakın ikili yıldız sistemlerinin oluşumuna bir açıklama getirmektedir. Yıldız yaşlandıkça, yoldaşını yutabilecek kapasitede bir gaz devine dönüşür ve birlikte gevşek bir dış gaz zarfını paylaşırlar. Yutulan yıldızın zarf içindeki sürtünmesi, yörünge enerjisini kaybetmesine ve içe doğru sarmal bir şekilde dönmesine neden olur.

AT 2025abao olarak adlandırılan sistemin gözlemi, Palomar Gözlemevi'ndeki Geniş Alan Kızılötesi Geçiş Gözlem Teleskobu ve NASA'nın NEOWISE misyonundan gelen veriler aracılığıyla başladı. 1989 yılına kadar uzanan görüntü arşivine dayanan modeller, dev yıldızın Güneş'ten yaklaşık 350 kat daha büyük olduğunu ve yutulma süreci yavaşça başlamadan önce uzun bir kararlılık dönemi yaşadığını gösterdi.

Patlama anı ve muazzam enerji üretimi

2018 ile 2025'in başları arasında, dev yıldızın parlaklığı görünür ışıkta iki ila üç kat arttı ve sıcaklığı neredeyse sabit kaldı; bu durum, Dünya atmosferine geri dönen bir uzay aracına benzetildi. Ekim 2025'te yörüngesel bozulma hızlandıkça, daha küçük yıldız derinlere ve aşırı bir hızla düşerek dev yıldızın çekirdeğine çarptı. Bu, sadece 25 gün içinde yıldızın parlaklığını yüz katına çıkaran, içsel bir bombanın patlamasına benzer muazzam bir kütleçekimsel enerji açığa çıkardı.

Evren anlayışımızda pratik olarak ne değişiyor?

Bu gözlemler, araştırmacılara astronomik birleşmenin farklı aşamalarında enerjinin nasıl dağıldığına dair benzeri görülmemiş pratik bir anlayış kazandırmaktadır:

  • Yavaş sarmal dönüş aşamasında, enerjinin çoğu görünür ve morötesi ışık şeklinde yayıldı.
  • Hızlı nihai çöküş sırasında, yıldız yüz kat daha fazla enerji açığa çıkardı; bunun sadece yüzde 1'i radyasyona giderken, geri kalanı gaz zarfının bir kısmını kaçış hızının on katı bir hızla fırlatmak için kullanıldı.
  • Veriler, ölü yıldızların etrafındaki kum saati şeklindeki nebulaların, ikili yıldız etkileşimlerinin bir sonucu olarak oluştuğuna dair eski hipotezleri doğruladı.

Bilim ekibi, patlamanın yarattığı tozun içeride olanları gizlemesi nedeniyle, iki yıldızın tamamen birleşip birleşmediği veya ikili sistemin bir şekilde hayatta kalıp kalmadığı konusunda kesin bir sonuca varamadı. Gökbilimciler, Vera Rubin Gözlemevi ve Nancy Grace Roman Teleskobu gibi modern gözlemevlerinin tam operasyonel aşamaya geçmesiyle bu tür astronomik fenomenlerin daha fazlasının ortaya çıkmasını bekleyerek, sistemi önümüzdeki birkaç yıl boyunca gözlemlemeye devam etmeyi planlıyorlar.

Haber kaynağı
c
Yazar

certi.news

Aynı kategoride

Bunlar da ilginizi çekebilir

Tüm haberleri gör