Microsoft, 22 Temmuz 2026’da ABD Enerji Bakanlığı’na bağlı Genesis görevini desteklemek üzere 60 milyon dolarlık yatırım yaptığını açıkladı. Bu girişim, yapay zekânın bilimsel araştırmalarda kullanımını hızlandırmayı ve ABD’de araştırma ile inovasyonun üretkenliğini ve etkisini on yıl içinde iki katına çıkarmayı amaçlıyor. Taahhüt kapsamında, Microsoft ile Enerji Bakanlığı, ulusal laboratuvarlar ve akademik kuruluşlar arasındaki iş birliğini kolaylaştırmak üzere SPARK adlı yeni bir koordinasyon merkezi ve program ofisi kurulacak.
Genesis görevi, Enerji Bakanlığına bağlı 17 ulusal laboratuvarı, deneysel tesisleri, birikmiş bilimsel verileri ve yeni nesil bilgi işlem kapasitesini tek bir platformda bir araya getiriyor. Microsoft’a göre amaç, yapay zekâyı bilimsel sürece doğrudan entegre ederek araştırmacıların hipotezden keşfe daha hızlı ilerlemesine yardımcı olmak ve aynı zamanda güvenlik, yeniden üretilebilirlik ve yönetişim gerekliliklerini korumak.
Yatırımın ayrıntıları
Microsoft’un yatırımı üç yıl boyunca iki ana hatta dağıtılacak:
- 40 milyon dolar: Eğitim, simülasyon ve yineleme dâhil olmak üzere geniş ölçekli bilimsel iş yüklerini desteklemek amacıyla Azure üzerinden bilgi işlem kredileri ve yapay zekâ hizmetleri.
- 20 milyon dolar: Mimari, dağıtım, benimseme ve hızlandırmayı kapsayan çözüm mühendisliği etkinleştirme hizmetleri; amaç, bulut ve yapay zekâ kaynaklarını operasyonel bilimsel sonuçlara dönüştürmek.
Microsoft’a göre yatırımın yapısı, tek başına altyapının sürdürülebilir bilimsel etki yaratmaya yetmediği ve teknik kapasiteyi keşiflere dönüştürmek için insan uzmanlığı ile disiplinli uygulamanın gerekli olduğu inancını yansıtıyor.
Genesis ile koordinasyon kapısı: SPARK
SPARK, Microsoft’un Genesis göreviyle iş birliği için tek giriş noktası olarak konumlanıyor. Merkez; program, teknoloji, araştırma, mühendislik, güvenlik, uyumluluk, iş ortağı ve saha ekiplerini ilk fikirden bilimsel çözümlerin dağıtımına kadar uzanan tek bir süreçte bir araya getiriyor.
Program, girişimleri kabul edip önceliklendirecek özel bir Genesis görev yönetim ofisinin yanı sıra aşamalara ve düzenli incelemelere dayalı bir çalışma düzeni ile koordinasyon ve raporlama için Enerji Bakanlığıyla operasyonel bir arayüz içeriyor. Ayrıca kullanım alanlarını kavramsal aşamadan güvenli, uyumlu ve ölçeklenebilir uygulamalara taşıyan bir bilimde yapay zekâ mükemmeliyet merkezi bulunuyor. Bu merkez, sorumlu yapay zekâ ve araştırmaların yeniden üretilebilirliğine odaklanan destek oturumları, eğitim etkinlikleri ve çalışma laboratuvarları da düzenleyecek.
SPARK’ın görevleri arasında Azure kredilerinin keşifleri hızlandırma kapasitesi en yüksek projelere yönlendirilmesini iyileştirmek, laboratuvarların yapay zekâ yeteneklerini benimsemesine ve işletmesine yardımcı olmak üzere özel teknik hizmetleri yönetmek ve Genesis göreviyle uyumlu zorluklar üzerine ortak araştırmalar geliştirmek de yer alıyor. Bu çalışmalar, tarafların üzerinde anlaşacağı koşullarla yönetilen zaman çizelgeleri, yayınlar ve fikrî mülkiyet haklarını içerecek.
Azure, Microsoft Discovery ve Quantum araçları
İş birliği, Azure, Microsoft Foundry ve Microsoft Defender, Microsoft Sentinel ve Microsoft Entra üzerinden Zero Trust teknolojileri dâhil olmak üzere FedRAMP uyumlu ve onaylı, güvenli Microsoft bulut ve yapay zekâ portföyüne dayanacak. Bu yetenekler, bilgi işlem, yapay zekâ, veri ve iş birliği hizmetleri sağlayarak Enerji Bakanlığına bağlı American Science Cloud’un imkânlarını genişletmeyi amaçlıyor.
Microsoft ayrıca Enerji Bakanlığı ve ulusal laboratuvar ekiplerine, genel kullanıma sunulan Microsoft Discovery platformuna erişim sağlayacak. Platform; akıllı modelleri, simülasyonları, verileri ve deneysel iş akışlarını yönetilen bir ortamda bir araya getiriyor. Yetenekleri arasında laboratuvarların otonom koordinasyonu, Microsoft Research’ün bilim modellerinin entegrasyonu, bilimsel döngü içinde sürekli öğrenme, ajan belleği ve kurumsal bilim verileriyle veri düzenleme, indeksleme ve entegrasyonun iyileştirilmesi bulunuyor.
Katılımcılar ayrıca Microsoft Discovery masaüstü uygulamasına erken erişim elde edecek. Microsoft, girişimi kuantum bilgi işlem alanındaki ilerlemeleriyle, bunlar arasında Majorana tabanlı gelişmeler ve daha güvenilir topolojik kübitlerle ilişkilendiriyor. Şirket, karmaşık malzemelerin, kimyanın, enerji sistemlerinin ve ulusal güvenlik sorunlarının modellenmesi için gelecekteki potansiyele de işaret ediyor.
Yürütülmekte olan ilk projeler
Microsoft, federal araştırmacılar ve üniversitelerle çalışmaların hâlihazırda başladığını belirtti. Bu çalışmalar dört ilk projeyi içeriyor: Pacific Northwest National Laboratory’de enerji depolama malzemelerinin keşfini ve biyolojik sistemlerin tasarımını hızlandırmak; Lawrence Livermore National Laboratory’de yapay zekâ ve biyoinformatik yoluyla biyogüvenliği desteklemek; MatterGen ve MatterSim kullanarak Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory’de malzeme keşfi için otonom laboratuvarlar geliştirmek; ayrıca Idaho National Laboratory’de nükleer enerji projelerinin izin ve inceleme süreçlerini yapay zekâ ile basitleştirmek ve üretim santrallerinin uzaktan işletilmesini sağlamak.
Microsoft, yapay zekâ, kuantum bilgi işlem ve yüksek ölçeklenebilirlikte altyapının birleşiminin enerji, kimya, malzeme bilimi ve biyogüvenlik dâhil olmak üzere çeşitli alanları destekleyebileceğini düşünüyor. Şirket, Genesis görevi çerçevesinde hükümet ve akademiyle ortaklığını derinleştirmeye hazır olduğunu vurguladı.