NASA, Ay keşif araçları için tasarlanan beş ön tekerlek modelini, 49 ülkeden 128 başvurunun katıldığı Rock and Roll with NASA yarışmasının final aşaması kapsamında 31 Temmuz 2026'da test etti. Testler, Houston'daki Johnson Uzay Merkezi'nin kaya sahasında, 45 kilogram ağırlığındaki MicroChariot test aracı kullanılarak gerçekleştirildi.
Yarışma, NASA'nın Ay yüzeyindeki hareket kabiliyetlerini geliştirme çabaları kapsamında düzenlendi. Kurum, bir Ay üssü kurmaya ve mürettebat ile robotik sistemlerin çalışma alanını genişletmeye hazırlanıyor. NASA; darbeleri emebilen, daha yüksek hızlarda tutunmayı koruyabilen ve zorlu Ay ortamına dayanabilen, hafif, dayanıklı ve ölçeklenebilir tekerleklere odaklandı.
Tek bir soruna farklı tasarımlar
Beş model, tek tip bir tasarıma bağlı kalmak yerine farklı mühendislik yaklaşımları ortaya koydu. Hellenic Technology of Robotics SA, tekerleğin sertliğini arazi yapısına ve aracın ihtiyaçlarına göre değiştiren dahili bir sisteme sahip HTR Variable Flex Lunar Wheel tekerleğini geliştirdi. Bu sistem, şirketin yaklaşık on yıldır kara araçları tekerlekleri için geliştirdiği bir teknolojiye dayanıyor.
Hyperbola şirketinin Hiper Wheel tekerleği, ona yay benzeri bir davranış kazandıran gergin kablolar ve dalgalı bir yapı kullanıyor. Bu yapı, tekerleğin geleneksel radyal çubuklar olmadan esnemesine olanak tanıyor. Huff Helo Inc. ise aynı anda hem gövde hem de yay görevi gören şekillendirilmiş titanyum levhalardan oluşan Huff Helo Flexible Titanium Wheel tekerleğini sundu. Ancak yüksek sertliği, tekerleğin zemine tamamen uyum sağlamak yerine bazı engellerin üzerinden sekmesine neden oldu.
Deborah ve Craig Payne, havacılıktan esinlenen fikirlerden ve ilk otomobil lastiği tasarımlarından yararlanarak Payne Aviation Wheel tekerleğini tasarladı. Tasarımda pnömatik yaklaşım ile tekerlek üretimindeki tarihsel ilkeler bir araya getirildi.
Kazanan tasarım
Yarışmayı, Avustralyalı makine mühendisi Daniel Bloomfield ile oğlu Isaac Bloomfield'ın kurduğu Scotch Pad Tyres ekibi kazandı. Model, Nomex tabanlı bir malzemeden yapılan ve alüminyum bir göbek çevresinde desteklenen bir lastik yapıya dayanıyor. Lastiğin yumuşak malzemesi, arazinin çevresinde şekil değiştirmesine olanak tanırken iç destekler biçimini korumasına yardımcı oluyor. Tutunmayı artırmak için ayrıca epoksi ve korindon taneciklerinden oluşan bir karışımla işlenmiş dış yüzey eklendi.
Bu test neden önemli?
Testler, tekerleğin performansının yüzeyin niteliğinden ayrı düşünülemeyeceğini gösterdi. Gevşek malzemeler tutunmayı azaltabilirken kaya ve eğimler dengeyle ilgili farklı gereksinimler doğuruyor. Bu nedenle Ay araçlarının aynı tekerleğe ihtiyaç duyması gerekmeyecek; hız, yük kapasitesi, dayanıklılık ve belirli arazi türlerini aşabilme kabiliyeti arasındaki öncelikler farklılık gösterecek.
NASA, hareket teknolojilerini incelemek için yer tabanlı modeller kullanıyor. Ay hareket araçlarının yüzeye Commercial Lunar Payload Services girişimi aracılığıyla ulaştırılması planlanıyor. Tasarımlardan birinin kazanması, onun doğrudan bir Ay görevi için onaylandığı anlamına gelmiyor; bunun yerine mühendislere daha sonra geliştirilebilecek seçenekler ve teknolojiler sağlıyor.
Olası sonraki adımlar
NASA, Ay tozunu, vakumu ve aşırı sıcaklıkları taklit etmek amacıyla tekerlekleri Johnson Uzay Merkezi'ndeki termal vakum odalarında test edebilir. Ayrıca tekerlekler daha uzun mesafelerde, farklı boyutlarda ve farklı yüklerle değerlendirilebilir. Yarışmayı Johnson'daki Ortak Robotik Projesi yürüttü. Proje, NASA'nın Ödüller, Yarışmalar ve Kitle Kaynakları Programı bünyesindeki İşbirliğine Dayalı İnovasyon Mükemmeliyet Merkezi tarafından yönetildi; NASA Robotik Akademisi öğrencileri ile Glenn Araştırma Merkezi mühendisleri de destek sağladı. HeroX ise yarışmayı kurum adına yönetti.