Türkiye Yükseköğretim Kurulu, stratejik teknolojilerde yetkinlikleri geliştirmek amacıyla yeni bir program duyurdu. Program, ilk yıl 550 doktora öğrencisinin seçilmesini ve beş yıl içinde yaklaşık 3 bin araştırmacının yetiştirilmesini hedefliyor. Program, akademik eğitimi araştırma görevlisi olarak çalışmayla birleştirerek araştırma eğitimini kariyerin başından itibaren ünivers istihdamıyla ilişkilendiren bir model sunacak.
Programın ilk aşaması dört alana odaklanıyor: bilgi teknolojileri, donanım ve bilgisayar sistemleri, siber güvenlik ile yapay zekâ ve akıllı sistemler. Kabul edilenler 23 araştırma üniversitesinde eğitim alacak; ilgili üniversiteler ise yürürlükteki mevzuat doğrultusunda onları araştırma görevlisi kadrolarına atayacak.
Başvuru ve seçim süreci
Başvurular, 8-22 Eylül tarihleri arasında, öncelikli alanlardaki doktora programları için Yükseköğretim Kurulu tarafından tahsis edilen sistem üzerinden elektronik olarak alınacak. Adaylar, iki farklı alan içinde en fazla beş program seçebilecek. Yalnızca seçtikleri ve başvuru koşullarını karşıladıkları programlar için değerlendirilecekler.
Uygun adaylar arasında bilgisayar, yazılım, elektrik-elektronik, yapay zekâ, mekatronik, makine, endüstri, malzeme, enerji ve havacılık-uzay mühendisliği mezunlarının yanı sıra matematik, istatistik, bilgisayar bilimleri ile bilgi sistemleri ve teknolojileri mezunları yer alıyor. Başvuru sisteminde belirlenen alanlara bağlı olarak tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk ve mimarlık mezunlarına da bazı kontenjanlar ayrılıyor. Böylece farklı bilimsel geçmişlerin teknik önceliklere yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Merkezî yazılı sınav 28 Kasım’da yapılacak. Adayların başarılı olabilmesi için en az 70 puan alması gerekiyor. Sınav, yüzde 50 ağırlığa sahip ortak temel modül ile kalan ağırlığı oluşturan uzmanlık modülünden oluşuyor. Yapay zekâ konuları arasında makine öğrenmesi, sinir ağları, büyük dil modelleri, Transformer mimarisi, güvenilir ve açıklanabilir yapay zekâ bulunuyor. Siber güvenlik konuları ise kriptografi, kimlik doğrulama, tehdit modelleme, ağ güvenliği ve yazılım güvenliğini kapsıyor.
Bilgi teknolojileri modülünde programlama, veri tabanları, bulut bilişim ve yazılım yaşam döngüsü yer alırken donanım ve bilgisayar sistemleri modülü bilgisayar mimarisi, mikroişlemciler, yüksek performanslı bilişim, gömülü ve gerçek zamanlı sistemleri kapsıyor. Sınavın ardından nihai değerlendirme dört bileşenden oluşacak: merkezî sınav için yüzde 30, lisans mezuniyet notu için yüzde 25, ALES puanı için yüzde 25 ve yabancı dil sınavı puanı için yüzde 20.
Uygulamada ne değişiyor?
Model, doktora eğitiminin finansmanıyla sınırlı kalmıyor; kabulü üniversite içinde bir kariyer yoluna bağlıyor. Kabul edilenlerin bazılarından bilimsel hazırlık dersleri almaları istenebilirken lisans mezunları bütünleşik doktora programlarına katılacak. Türkiye Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, hedefin araştırma üniversitelerinin kapasitesini güçlendirmek ve bu üniversitelerde üretilen bilgiyi teknoloji, ürün, patent ve ekonomik değere dönüştürmek olduğunu belirtiyor.
certi.news’in değerlendirmesi: Programın önemi, araştırmacıların yetiştirilmesiyle Türkiye’nin stratejik öncelikler olarak belirlediği teknik alanların ihtiyaçları arasındaki açığı ele almasıdır. Doktora eğitiminin araştırma görevlisi kadrosuyla birleştirilmesi, katılımcılara akademik ortam içinde daha fazla istikrar sağlayabilir. Ancak programın gerçek etkisi, ev sahibi üniversitelerin niteliğine, uzmanlık alanlarının açıklığına ve araştırmaların tezlerden ürün veya patentlere aktarılabilme kapasitesine bağlı olacak. Duyuruda finansman ayrıntıları ya da her alana ayrılan kontenjan sayısı açıklanmıyor. Bunlar, ayrıntılı başvuru koşullarının incelenmesini gerektirecek noktalar.