ABD Kongresi'ndeki Demokratlar, Trump yönetiminin Nvidia şirketinin gelişmiş yapay zeka çip sevkiyatlarını Çin'e yönlendirirken süreci nasıl ele aldıklarına dair kapsamlı bir soruşturma başlattı. Bu hamle, ulusal güvenlik skandalı ve şüpheli kişisel ilişkiler nedeniyle şirketin kurucusu ve CEO'su Jensen Huang'ın görevden alındığı hassas bir döneme denk geliyor.
Çipleri Sevketmek İçin "Plan" Suçlamaları
Temsilciler Meclisi ve Senato'daki Demokrat liderler, Ticaret Bakanı Howard Lutnick'e sert bir mektup göndererek "şüpheli ve yasa dışı" olarak nitelendirdikleri düzenlemelere ilişkin kayıtların muhafaza edilmesini talep ettiler. Mektupta yer alan bilgilere göre sözde plan şunlara dayanıyordu:
- Başkan Trump'ın, gelişmiş H200 çiplerinin Çin'e satılmasına, ancak çip'lerin (Tayvan'da üretilen) önce Amerika'ya gönderilmesi şartıyla onay vermesi.
- Amerika'ya varışta gümrük tarifelerinin uygulanması; bu durum müfettişler tarafından Nvidia'nın Çin'e yaptığı satışlardan hükümet lehine pay koparan "anayasal olmayan bir ihracat vergisi" olarak değerlendirildi.
- Dağıtım kanallarına ilişkin şüphelerin varlığına rağmen Ticaret Bakanlığı'nın ihracat lisansları vermeye devam etmesi.
Nvidia ve AMD'nin, Ağustos 2025'te Çin'e yapılan çip satış gelirlerinin yüzde 15'ini ihracat lisanslarını güvence altına almak için ABD hükümetiyle paylaşma konusunda anlaştıkları belirtiliyor.
Ulusal Güvenlik Krizi ve CEO'nun Görevden Alınması
Bu soruşturmalar, Jensen Huang'ın, Alice Huang adında Çinli bir casus olduğu iddia edilen bir kadınla olan ilişkisini itiraf etmesinin ardından görevden alınmasıyla aynı zamana denk geldi. Alice, ABD makamlarının Nvidia'nın gelişmiş çip'lerini Çin'e yönlendirmede aracı rol oynamasından şüphelendiği, Singapur merkezli Megaspeed şirketinde yönetici olarak görev yapıyor.
Soruşturma, ABD istihbaratı tarafından Alice Huang hakkında şüpheler olduğu kendisine bildirildikten sonra bile Ticaret Bakanlığı'nın Megaspeed şirketinin çip satın almasına neden izin vermeye devam ettiği ve kayıtlı adreslerinde fiili varlığı bulunmayan diğer Asyalı şirketlere neden lisans verildiği konusunda temel sorular ortaya atıyor.
Bu Durum Teknoloji Sektörünün Geleceği İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu haber, bir teknoloji şirketindeki idari krizin ötesine geçerek ABD ile Çin arasındaki teknoloji ihracatı kontrol politikalarının özüne dokunuyor. Eğer bu suçlamalar doğru çıkarsa, durum şunlara yol açabilir:
- Sıkı Denetim: Yarı iletken tedarik zincirleri ve üçüncü ülkelerdeki aracılar üzerinde daha katı kısıtlamaların getirilmesi.
- Lisansların Dürüstlüğü: Özellikle Nvidia'nın Trump'la bağlantılı projelere 26 milyon dolar bağışta bulunduğu yönündeki atıflarla birlikte, ihracat lisanslarının verilme biçiminin ve siyasi bağışlardan ne ölçüde etkilendiğinin yeniden gözden geçirilmesi.
- Piyasa İstikrarı: Büyük yarı iletken şirketlerinin yasalara uyum ile Asya pazarlarındaki büyüme arasında nasıl denge kuracakları konusunda belirsizliğin artması.