Boğaziçi Üniversitesi Teknopark Genel Müdürü Cem Duran'a göre yapay zekâ, Boğaziçi Üniversitesi Teknopark bünyesindeki yeni projelerin neredeyse sabit bir bileşeni hâline geldi. Duran, kurumda üç yıldır görev yaptıktan sonra Anadolu Ajansı'na yaptığı açıklamada, Teknopark'a gelen projelerin neredeyse tamamında yapay zekâ unsuru bulunduğunu söyledi.
Bu eğilim, Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından eylül ayının başında yayımlanan 2027-2029 dönemine ilişkin Türkiye Orta Vadeli Programı bağlamında ortaya çıkıyor. Program, stratejik sektörlerde yerli Ar-Ge, üretim ve inovasyon kapasitesinin artırılmasını hedefleri arasına koyuyor. Bu sektörler arasında savunma, sağlık, yarı iletkenler ve yapay zekâ yer alıyor; geliştirilen teknolojilerin sivil kullanımlara aktarılmasına odaklanılıyor.
Savunmadan sivil uygulamalara
Duran, teknolojilerin savunma sanayilerinden sivil sektörlere aktarılmasının alışılmış bir süreç olduğunu düşünüyor; çünkü savunma projeleri, sivil sektörün tek başına karşılayamayacağı stratejik ihtiyaçları devletin finanse etmesini sağlıyor. Duran'ın sunumuna göre savunma alanında biriken deneyim, altyapı, patentler ve lisanslar; katma değerli üretimi destekleyebilir, ithalatı azaltabilir, yüksek nitelikli istihdamı ve uluslararası rekabet gücünü artırabilir.
Ayrıca savunma sanayisinin büyümesinin Türkiye'nin üniversiteler, teknoloji teknoparkları ve şirketler içinde bir test altyapısı ile deneyim birikimi oluşturmasına yardımcı olduğunu belirten Duran, bunun “güçlü bir Ar-Ge mühendisleri ordusu” oluşturduğunu ifade etti. Ancak kaynak, savunma projelerinden fiilen aktarılmış belirli sivil yapay zekâ ürünlerine ilişkin örnekler sunmuyor. Bu nedenle bu metindeki teknoloji transferi söylemi, tamamlanmış transfer işlemlerine ilişkin bir duyuru değil, siyasi bir çerçeve ve teknopark yetkilisinin yorumu olarak kalıyor.
Şirketlerin ve kadroların genişlemesi
Boğaziçi Üniversitesi Teknopark'taki Ar-Ge şirketlerinin sayısı üç yıl önce yaklaşık 30 iken 150'ye yükseldi; mühendis sayısı da yaklaşık 200'den yaklaşık bin mühendise çıktı. Teknopark, gelecek yıl Ar-Ge mühendislerinin sayısını yaklaşık 3 bine yükseltmeyi hedefliyor. Üniversitenin öğrencileri ve akademisyenlerinin teknopark şirketlerinde çalışması bekleniyor.
Teknoparka bağlı merkezlerin odak noktaları, yapılarına göre değişiyor. Etiler merkezi daha çok yapay zekâ ve finansal teknolojilere odaklanırken Kandilli merkezi, teknik altyapısından, deprem mühendisliğiyle bağlantısından ve derin teknolojiler merkezinin varlığından yararlanarak sağlık, biyoteknoloji ve biyomedikal alanlarındaki projelere ev sahipliği yapıyor.
Pratikte ne değişiyor?
Rakamlar, bir Türk üniversite teknoparkındaki şirket ve mühendis tabanının belirgin biçimde genişlediğini gösteriyor. Duran'ın açıklamaları ayrıca yapay zekânın artık uzmanlaşmış şirketlerle sınırlı kalmadığını, çeşitli sektörlerdeki projelere giren bir teknoloji katmanı hâline geldiğini ortaya koyuyor. Bununla birlikte metin, kullanılan yapay zekâ modellerini, yatırımların büyüklüğünü, projelerin sonuçlarını veya ticari ürünlere ulaşan şirketlerin sayısını belirtmiyor. Bu nedenle söz konusu veriler, henüz gerçekleşmiş bir ekonomik etkiye ilişkin kanıt olarak değerlendirilemez.
Bu modeli İstanbul dışına genişletme yönünde Teknopark, Batman'da bin metrekarelik bir kuluçka merkezinin açıldığını duyurdu. Merkezde 15 girişim bulunuyor; bunların üç ya da dördü tarım teknolojileri alanında faaliyet gösteriyor. Ayrıca yapay zekâ ve diğer sektörlerde girişimler de yer alıyor. Duran, amacın Boğaziçi'nin deneyimini Anadolu bölgelerine taşımak olduğunu söylüyor; ancak kaynak, merkezin sonuçlarını değerlendirmek için performans göstergeleri veya bir takvim sunmuyor.