Uluslararası sağlık ekipleri, Doğu Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde nadir bir Ebola virüsü türünün salgınına müdahaleyi hızlandırmak için Anthropic’in Claude aracını kullanıyor. Bu tür için şu ana kadar kullanım onayı kesinleşmiş bir aşı bulunmuyor. Kullanımın odağında, dağınık saha verilerini müdahale ekiplerinin enfeksiyonun yayıldığı yerleri belirlemesine ve kaynakları yönlendirmesine yardımcı olabilecek rapor ve analizlere dönüştürmek yer alıyor.
Girişime Salgınlara Hazırlık Yenilikleri Koalisyonu (CEPI), Dünya Sağlık Örgütü Afrika Bölge Ofisi (WHO AFRO), Demokratik Kongo Cumhuriyeti Ulusal Biyomedikal Araştırma Enstitüsü (INRB) ve Anthropic’in kamu yararına dağıtım ile uygulamalı yapay zekâ alanlarında çalışan ekipleri katılıyor.
Saha defterlerinden durum raporuna
Toplum sağlığı çalışanları ateş, iyileşme ve ölüm vakalarını her gün kaydediyor ve notlarını WhatsApp üzerinden bölge sorumlularına gönderiyor. Ardından vaka verileri ve laboratuvar sonuçları, bölgeler ile müdahale koordinasyon merkezleri ve sağlık bakanlığı arasında dolaşan PowerPoint sunumlarında bir araya getiriliyor; daha sonra bunlar sitrep adı verilen durum raporuna dönüştürülüyor.
WHO AFRO’daki bir ekip, bölge sunumlarından vaka ve laboratuvar sayılarını çıkaran, bunları önceki günün raporuyla karşılaştıran, eğilimlerdeki değişiklikleri belirleyen ve ilçe raporlarını özetleyen Claude’a özel bir beceri geliştirdi. Habere göre raporun hazırlanma süresi tam bir iş gününden bir saatin altına indi.
Araç, verileri analiz etmek ve hastalığın yayılımını modellemek için de kullanılıyor. WHO AFRO ekibinden Paul Ouma, ekiplerin artık aynı anda birden fazla model çalıştırabildiğini, zaman kısıtlamaları nedeniyle tek bir modelle yetinmek zorunda kalmadığını söyledi. Bu durum, lojistik ekiplerinin tedavi merkezlerinin kurulacağı yerleri değerlendirmesine yardımcı oluyor.
Aşı araştırmalarına ve genetik analize destek
Şu anda Bundibugyo türü için onaylanmış bir aşı bulunmuyor; buna karşılık Zaire türü için Ervebo aşısı mevcut. CEPI, karmaşık verileri düzenlemek ve aşı geliştirmeyle bağlantılı teklifleri karşılaştırmak için Claude’u kullandı; ayrıca araştırma ve geliştirme ekiplerinin gerçekleştirmesi gereken işlemleri izlemek üzere bir takip panosu oluşturdu.
Ancak araç, serolojik araştırmaların örneklerini seçmiyor ve bilimsel sonuçlara hükmetmiyor. CEPI’den Paulina Brangl, bu değerlendirmelerin hâlâ uzmanların yetki alanında olduğunu; Claude’un rolünün ise insan incelemesini hızlandırmak amacıyla verileri düzenlemekle sınırlı kaldığını açıkladı.
INRB laboratuvarında, bilim insanları için bir çalışma ortamı olan Claude Science, dizileme cihazlarının ürettiği milyonlarca parçadan viral genomun bir araya getirilmesine ve genetik akrabalık ağacının oluşturulmasına yardımcı olmak için kullanılıyor. Bu analiz, enfeksiyon zincirlerinin izlenmesini, salgının kapsamının tahmin edilmesini ve yeni varyantların tespit edilmesini destekleyebilir.
Uygulamada ne değişiyor?
Temel değişiklik uzmanların yerini almak değil, verilerin toplanması ile kullanılabilir bilgiye dönüştürülmesi arasındaki süreyi kısaltmak. Bu, hastalığın ağırlaşmasından önce vakanın tespit edilmesinin hayatta kalma olasılığını etkileyebildiği salgınlarda önem taşıyor. Temaslılara ilişkin doğru veriler de aşılar veya koruyucu önlemler mevcut olduğunda bunların yönlendirilmesine yardımcı olabilir.
WHO Africa, şikungunya salgını vakalarının listelerini temizlemek ve doğrulamak için de Claude’u kullanmaya başladı. Kurum, gelecekteki krizlerde kararların önceki salgınlardan edinilen deneyimlere dayanması amacıyla tarihsel hastalık veri tabanlarını birbirine bağlamayı planlıyor. Bununla birlikte çıktıların kalitesi saha verilerinin doğruluğuna bağlı olmaya devam ediyor ve tıbbi ile bilimsel kararlar hâlâ uzman insan incelemesini gerektiriyor. Habere göre Bundibugyo salgınının kontrol altına alınması henüz tamamlanmadı; ancak İturi’de yavaşladığına dair göstergeler bulunuyor.