Hello Robot, her işi üstlenebilen insansı robotlar konusunda geniş vaatlerde bulunan şirketlerden farklı bir yaklaşımı yansıtan bir adımla, Stretch ev yardım robotunun dördüncü neslini piyasaya sürdü. Girişim, mümkün olduğunca çok yeteneği sergilemek üzere bir robot tasarlamak yerine Stretch’i gerçek insanlarla birlikte evlerde çalıştırmaya ve özerkliği sınırlı olduğunda bile güvenli biçimde kontrol edilebilecek bir sistem oluşturmaya odaklanıyor.
Hello Robot, 2017 yılında Google’ın eski robotik yöneticisi ve şirketin CEO’su Aaron Edsinger ile Georgia Teknoloji Enstitüsü’nde profesör olan CTO’su Charlie Kemp tarafından kuruldu. Şirketin merkezi, San Francisco Körfezi’nin kuzeydoğu ucunda ve Silikon Vadisi’ndeki robotik şirketlerinin merkezinden nispeten uzakta bulunan Kaliforniya’nın Martinez kentinde yer alıyor.
İnsanı tamamen taklit etmeye çalışmayan bir ev robotu
Stretch 4, kabaca insansı özelliklere sahip bir gövde ve çeşitli sensörlerle donatılmış bir baş içeriyor, ancak geleneksel insansı robotlara bütünüyle benzemiyor. Teleskopik kolu iki parmaklı bir kavrayıcıyla sonlanırken robot, çok yönlü birkaç tekerleğe sahip ağır bir taban üzerinde hareket ediyor. Pilleri boşaldığında, gözlerini andıran çevredeki ışıklar yanıyor; şirket mühendisi Blaine Matulevich, şakayla karışık bu görünümün robotu kızgın gösterdiğini söyledi.
Yeni sürüm, kasıtlı bir karar olarak sınırlı bir özerklikle geliyor; bu, şirketin gizlemeye çalıştığı bir yetersizlik değil. Kullanıcı robota bir görev verebiliyor, ardından gerektiğinde hareketini veya kolunu doğrudan kontrol etmek için müdahale edebiliyor. Hello Robot, insanın kontrol döngüsünde yer almasını robot tasarımının bir parçası, bir kusuru değil, olarak görüyor. Matulevich, “Kontrol bir özelliktir,” dedi; çünkü kullanıcı kontrolün robotun dünyada somutlaşma biçiminin bir parçası olmasını istiyor.
Laboratuvardan gerçek eve
Hello Robot’un izlediği yol, robotların değerinin yalnızca bir gösteride gerçekleştirebildikleri görevlerin sayısıyla değil, gerçek ortamlarda uzun süre çalışabilme becerileriyle de belirlendiğini gösteriyor. Yapay zekâdaki ilerlemeler robotlara daha fazla yetenek kazandırıyor, ancak sektör hâlâ yeterli miktarda yararlı eğitim verisinden yoksun. Simülasyonlar da gelişiyor, fakat yatırımcıların gerçek dağıtıma odaklanması giderek artıyor.
Metin, Bullhound Capital’in sektör hakkında yayımladığı bir rapora atıfta bulunuyor. Rapora göre robotlarını ilk dağıtan şirketler, sahaya özgü arıza giderme döngülerini topluyor ve her ortamda iş akışının sınırlarını anlıyor; bu, rakiplerin kolayca satın alamayacağı veya üretemeyeceği bir deneyim. Bu bakış açısına göre robotların rekabet avantajı yalnızca fikrî mülkiyetten ibaret değil; gerçek koşullarda biriken çalışma saatlerini ve bunlarla bağlantılı sorumluluk ve riskleri de kapsıyor.
Bu yaklaşım, Hello Robot’a Stretch’i gerçek evlerde geliştirme fırsatı veriyor; bu evlerde alanlar, mobilyalar ve günlük alışkanlıklar laboratuvarlardaki düzenli ortamlardan farklılık gösteriyor. Bu kullanımlardan elde edilen veriler, robotların sonraki sürümlerinin iyileştirilmesine de yardımcı olabilir; böylece günlük yaşam koşullarının sınamadığı varsayımlara dayanmak gerekmez.
Hareket kısıtları yaşayan insanlara yardımcı olan kullanım
Stretch’in en önemli uygulamalarından biri, Georgia’da yatırımcı ve Hello Robot yönetim kurulu üyesi olan Keith Platt’ın deneyiminde görülüyor. Platt, 2021 yılında kuadripleji geçirdi ve artık yalnızca omuzlarının, boynunun ve başının bazı bölümlerini kontrol edebiliyor. Uyarlanabilir teknolojileri araştırmaya başladı, ardından 2024 yılında Hello Robot ile çalışmaya koyuldu. Şirket, kendisiyle ve benzer koşullarla karşılaşan kişilerle çalışmalarını desteklemek üzere bir ergoterapisti de ekibinde bulunduruyor.
Platt, Stretch’i sesli komutlarla çalışan bir iPhone uygulaması üzerinden kontrol ediyor. Robottan evde belirli bir yere otonom olarak hareket etmesini isteyebiliyor, ardından nesneleri işlemek ve görevleri yerine getirmek için doğrudan kontrolü devralıyor. Üzerinde çalıştığı örneklerden biri, robotu sabahları kendisine protein içeceği sunacak şekilde çalıştırmak; basit görünen ancak genellikle başka bir kişinin yardımını gerektiren bir görev.
Deneyimin başında Platt’ın görevi bağımsız olarak ve başka bir kişinin yardımı olmadan tamamlaması yaklaşık iki saat sürdü. Ancak antrenmana devam ederek içeceği içip bardağı mutfak tezgâhına birkaç dakika içinde geri koyabilir hâle geldi. Ayrıca Stretch’i okuma gözlüklerini takıp çıkarmak ve dişlerini temizlemek gibi görevlerde kullanmanın öneminden söz etti; bu ölçüde bağımsızlığı yeniden kazanmanın kendisi ve ona bakan kişiler için büyük değer taşıdığını açıkladı.
Platt’a göre, hareket kısıtları yaşayan insanların günü evde güvenle geçirmesini sağlayabilecek robot yardımcılar aileler için büyük bir değişim unsuru olabilir. Böylece aile üyeleri işlerine gidebilir veya profesyonel bir bakıcıyı sürekli çalıştırmaya gerek kalmadan evden ayrılabilir. Ancak bu vizyon, robotun insansı bir görünüme sahip olmasından çok görevleri güvenli biçimde yerine getirebilmesine bağlılığını koruyor.
Engel hâlâ donanımda
Stretch’in deneyimi, robotikteki zorluğun yalnızca yazılım ve yapay zekâyla ilgili olmadığını gösteriyor. Robotik uzuvlar hâlâ ağır ve aktif denge gerektiğinde büyük miktarda enerjiye ihtiyaç duyuyor. Ayrıca robotik el ve kol, insanlardaki karşılıklarından çok daha ağır; hatalar ise mobilyaların, cihazların veya evin bazı bölümlerinin zarar görmesine neden olabiliyor.
Berkeley’deki Kaliforniya Üniversitesi’nde robotik eller üzerine çalışan doktora sonrası araştırmacı Mahi Shafiullah, donanımın mevcut durumunun robotları ebeveynlerin evlerine yerleştirmek için gereken seviyeden hâlâ uzak olduğuna dikkat çekti. Laboratuvarındaki endüstriyel robotların, dikkatli biçimde işlemeleri gereken plastik bir mutfak oyuncağını yanlışlıkla deldiğini söyledi. Shafiullah, New York Üniversitesi’ndeki doktora araştırmalarında Stretch’in üçüncü neslini kullandı. Ayrıca metne göre, geliştirilmesine katkıda bulunduğu ve Stretch kullanan modeller geçen yılki Computer Vision And Pattern Recognition konferansında en iyi gösterim ödülünü kazandı.
Bu riskler, bazı şirketlerin daha iddialı ev robotlarını pazarlamaya başladığı bir dönemde ortaya çıkıyor. Metin, insansı robotu Neo’yu tanıtmasının ardından büyük ilgi gören 1X şirketine değiniyor. Şirket, bu yıl üretmeyi planladığı 10 bin ünitenin tamamını sattığını söyledi, ancak metnin yayımlandığı sırada bunların hiçbiri teslim edilmemişti.
Buna karşılık Hello Robot, Stretch’in Silikon Vadisi’nin ilgisini çeken insansı robotların karmaşıklık düzeyine ulaşacağı vaadinde bulunmuyor. Edsinger, şirketinin yaklaşımını otonom araçların geliştirilmesinde önce güvenliğe odaklanan Waymo ile karşılaştırıyor; finansmanın da önemli bir etken olduğunu kabul ediyor. Shafiullah ise Hello Robot’un soruna temkinli yaklaştığını düşünüyor: Şirket önce robotu insanlara yakın olacak şekilde tasarlıyor, ardından mevcut güvenlik sınırları içinde gerçekleştirilebilecek yetenekleri araştırıyor.
Fiyat, bulunabilirlik ve müşteriler
Stretch 4’ün fiyatı yaklaşık 30 bin dolar. Bu, sıradan tüketici için yüksek bir fiyat olsa da bu tür robotların fiyatıyla karşılaştırıldığında makul olarak nitelendiriliyor. Edsinger, fiyatın Çin’de üretilen bazı robotların fiyatlarından biraz daha yüksek olduğunu söylüyor; ancak bu robotlar genellikle sensörleri veya yazılımı içermiyor ve bu bileşenler eklendiğinde nihai maliyet artabiliyor.
Hello Robot, merkezi Martinez kentinde bulunan tesisinde 200 ila 300 adet üretmeyi öngörüyor ve ilk parti tamamen satıldı. Edsinger ayrıca Stretch’i sınırlı bütçelere sahip araştırmacılar ve geliştiriciler için erişilebilir tutmak istiyor. Tasarım kriterlerinden biri, robotun UPS veya DHL aracılığıyla bir karton kutu içinde gönderilebilmesi; çünkü ahşap kasalara ve kurulum ekiplerine geçmek maliyeti artırıyor ve erişilebilirliği azaltıyor.
Müşteri tabanında Stretch’i daha gelişmiş yapay zekâ modellerini test etmek için kullanan araştırmacılar, veri merkezleri gibi ortamlarda faydasını sınayan şirketler ve engelli bireyler için ev asistanları geliştirmeye çalışan kişiler yer alıyor. Sensör grubu, hareket kabiliyetleri ve güvenli işletim süreçleri, robota fiziksel yapay zekâ olarak adlandırılan alanın geliştirilmesinde rol oynama imkânı veriyor.
Ancak bunun yolu verilerden geçiyor. Shafiullah, algoritmaların mevcut olabileceğini, ancak verilerin mevcut olmadığını ve verilerin etkileyici unsurun yaklaşık %80’ini oluşturduğunu söyledi. Dolayısıyla gerçek dünyada bu verileri güvenli bir şekilde toplayabilen bir robot, insansı robotlara kıyasla görsel açıdan daha az etkileyici olsa bile önemli bir pratik adım olabilir.
Hello Robot, Stretch’i geliştirmeye devam etmeyi planlıyor; dördüncü neslin piyasaya sunulmasından çıkarılan dersler şirketin bir sonraki robotunu şekillendirecek. Bu, fiyatın düşmesine ve yeteneklerin artmasına yol açabilir, ancak metin bu adımların insanlar ile robotlar arasındaki iş birliğini evlerde yaygın bir gerçeklik hâline getireceğini garanti etmiyor. Şirketin şimdiye kadarki deneyiminin kanıtladığı şey, robotu gerçek evlerde test etmenin ve güvenlik ile insan kontrolünü ön planda tutmanın, mevcut donanımın kapasitesinden daha büyük vaatlerde bulunmaktan farklı bir yol sunduğudur.