Northrop Grumman'ın Mission Extension Vehicle aracı, Avustralyalı şirket Optus tarafından işletilen bir iletişim uydusundan ayrıldı. Araç, uydunun doğru yörünge konumunda kalmasına yardımcı olmak için bir yıldan uzun süre uyduya bağlı kaldı. Bu adım, şirketin yörüngedeki mevcut bir uyduya yeni bir itki ünitesi takmaya yönelik ilk girişimine hazırlandığı bir dönemde, uyduların ömrünü uzatmak üzere tasarlanmış yeni nesil araçlara yer açıyor.
Northrop Grumman, temmuz ayında SpaceX'e ait bir Falcon 9 roketiyle dört aracı yörüngeye fırlattı. Grup, kısaca MRV olarak bilinen Mission Robotic Vehicle'ı da içeriyor. Bu araç, ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı DARPA tarafından geliştirilen iki gelişmiş robotik kolla donatılmış durumda. Diğer üç araç ise Mission Extension Pods veya MEP'ler. Bunlar esas olarak modüler itki üniteleri olarak çalışan daha küçük ve daha basit uydular.
2027'de yeni bir itki ünitesinin takılması
Dört araç şu anda Dünya'nın yaklaşık 27 bin mil üzerindeki hedeflere doğru ilerliyor. MRV, 2027'de robotik kollarını kullanarak MEP ünitelerinden birini Optus uydusuna takacak. Bunun, uydunun yörüngede daha uzun yıllar kalmasına yardımcı olması bekleniyor.
İletişim uyduları ve gezegen taramak için sensör kullanan uydular genellikle bilgisayarları ya da alıcı-vericileri arızalandığı için değil, konumlarını korumak için gereken yakıt tükendiğinde çalışmayı bırakıyor. Optus uydusu 2009'da fırlatıldı ve 15 yıl çalışacak şekilde tasarlandı. Görev planlandığı gibi ilerlerse uydu çalışmaya ve altı yıl daha gelir üretmeye devam edebilir.
Uydu hizmetlerinde farklı bir model
Yörüngedeki MEV araçlarının bu alanda bir geçmişi bulunuyor. 2019 ve 2020'de iki araç fırlatıldı ve toplam on yıllık bir süre boyunca müşterilere ait üç aracın ömrünün uzatılmasına katkı sağladı. Bunlar arasında Intelsat'a ait iki araç ve bir Optus uydusu bulunuyor. MEV-1, başka bir müşteri bulunana kadar kendisine tahsis edilmiş bir yörüngede bekleyecek; MEV-2 ise 2030'a kadar bir Intelsat uydusuna bağlı kalacak.
MRV, ticari modeli bakımından MEV'den farklı. Uydu operatörleri MEP ünitelerini satın alıp mülkiyetlerinde tutuyor ve bu üniteler uzay araçlarına kalıcı olarak takılıyor. Bu durum, MRV aracının hizmet vermek üzere birden fazla uzay aracı arasında geçiş yapmasına olanak tanıyor ve daha düşük maliyetli bir seçenek sunabilir.
Teknik zorluklar ve olası savunma ilgisi
Bu tür bir hizmet, iki aracın saatte binlerce mile varan hızlarla hareket etmesine rağmen otonom biçimde birbirine yaklaşmasını ve güvenli şekilde kenetlenmesini gerektiriyor. MEV, uydunun itki memelerine bağlanan bir kenetlenme sondası kullanıyor. MRV ise MEP ünitelerini robotik kollarını kullanarak dikkatlice sabitlemek zorunda. MRV ayrıca yörüngede yeniden yakıt ikmali yapılabilecek şekilde tasarlandı; bu, gelecekte başka araçların ihtiyaç duyabileceği yetenekler için deneysel bir adım niteliğinde.
Northrop Grumman, araçlarının hizmet görevleri için tasarlandığını belirtiyor. Ancak bu tür yetenekler, özellikle savunma kurumlarının yüksek yörüngede bulunan ve maliyeti yüksek uydulara sahip olması ve DARPA'nın MRV kollarının geliştirilmesine katılması nedeniyle savunma müşterilerinin ilgisini çekebilir. ABD Uzay Kuvvetleri daha önce robotik kollarla donatılmış bir Çin uzay aracını, rakip bir uyduyu yakalayıp etkisizleştirmek için kullanılabileceği gerekçesiyle silah olarak nitelendirmişti.
Northrop'un lojistik ve uydu hizmetlerinden sorumlu yöneticisi Cassie Wong, bu araçların ileride uydulara bileşen eklemek, yörüngelerini değiştirmek ve belki de alçak Dünya yörüngesinde bulunan varlıklara hizmet vermek için kullanılabileceğine inanıyor. Buna karşılık Starlink ve Amazon LEO gibi projeler, çok sayıda ucuz ve değiştirilebilir uydu fırlatmaya yöneliyor. Büyük ve maliyetli uydular ise yörüngede ömür uzatma ve onarımdan yararlanabilecek adaylar olmaya devam ediyor.