ABD'deki veri merkezleri, yapay zekâ uygulamalarını çalıştırmak için gereken altyapının hızla genişlemesiyle gelecek on yıl içinde dünyanın en büyük doğal gaz tüketicilerinden birine dönüşebilir. BloombergNEF'in yeni tahminine göre bu merkezlerin tüketimi 2035 yılına kadar günde yaklaşık 18 milyar fit küp gaza ulaşabilir; bu miktar Almanya ve Japonya'nın toplam tüketiminden daha fazladır.
Rapor, önümüzdeki on yıl içinde doğal gaz talebindeki büyümenin en büyük ikinci kaynağı olarak veri merkezlerini, sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının ardından gösteriyor. Bu tahmin, duyurulan tüm veri merkezi projelerinin tamamlanmama ihtimali hesaba katılarak hazırlanmış durumda; dolayısıyla yalnızca açıklanan tüm yatırım planlarının toplanmasına dayanmıyor.
Tesis içi üretimin ötesine geçen genişleme
Veri merkezlerinin sahalarında elektrik üretmeye yönelik projeler son aylarda büyük ilgi gördü. Meta, Microsoft, Google ve Amazon, yeni tesislere elektrik sağlamak için elektrik şebekesine tamamen bağlı kalmadan doğal gazla çalışan santraller kurma planlarını açıkladı.
BloombergNEF, bu projelerin 2035'e kadar günde 2,9 ila 3,4 milyar fit küp gaz tüketmesini bekliyor. Bu miktar, şebeke üzerinden ulaştırılan elektriğin üretiminde kullanılan gaz da dâhil olmak üzere veri merkezlerinin mevcut toplam tüketimine yaklaşıyor. Ancak rapora göre tesis içi üretim, beklenen talep artışının yalnızca bir bölümünü oluşturacak.
Talebin en büyük itici gücü elektrik şebekesi
Önümüzdeki on yılın ortasına kadar şebekeye bağlı veri merkezleri, enerji sektörünün doğal gaz tüketimine günde 15 milyar fit küp eklenmesine yol açabilir. Raporda yer alan karşılaştırmaya göre bu, 2035'e kadar şebekeye bağlı diğer tüm sektörlerin toplamından beklenen talep artışının beş katına denk geliyor.
Fark pratik açıdan önemli: Kamuoyu tartışmaları çoğunlukla teknoloji şirketlerinin tesislerinin yakınında inşa ettiği gaz santrallerine odaklanıyor; oysa artışın büyük bölümü, aynı anda veri merkezlerine ve diğer tüketicilere hizmet veren elektrik santralleri ile dağıtım şebekeleri üzerinden gerçekleşebilir. Bu nedenle genişlemenin etkisi yalnızca veri merkezi işletmecileriyle sınırlı kalmaz; elektrik hizmeti şirketlerine ve yerel enerji piyasalarına da uzanır.
Bu tahmin neden önemli?
Mevcut veri merkezi inşa planlarının önemli bir bölümü, doğal gaz fiyatlarının nispeten istikrarlı seviyelerde kalmasına dayanıyor. Ancak Noreva analistleri, iki faktörün bir araya gelmesi karşısında bu varsayımın geçerliliğini korumayabileceğini düşünüyor: veri merkezi patlaması ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatındaki artış. Beklenen talep artışı gerçekleşirse gaz fiyatları yükselebilir ve bu da dijital altyapının işletme maliyetine ek yük getirebilir.
Teknoloji şirketleri bu artışı karşılayabilse bile elektrik faturası ödeyen elektrik hizmetleri müşterileri için durum aynı olmayabilir. Bu önemli bir editoryal noktadır: Yapay zekânın maliyeti yalnızca bulut hizmetlerinin fiyatlarında veya sermaye yatırımlarında görünmez; aynı zamanda yerel enerji piyasalarına ve şebekeyi paylaşan tüketicilere de yansıyabilir.
İklim maliyeti ve açık sorular
Rapor bu süreci emisyonlardaki artışla ilişkilendiriyor. Kaynağın dayandığı Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, bir fit küp doğal gazın yakılması, çıkarma, işleme ve dağıtımla bağlantılı emisyonlar da hesaba katıldığında 60 gram karbondioksite eşdeğer salım gerçekleştiriyor. Kaynak, veri merkezlerinden kaynaklanan ek talebin günde bir milyon metrik ton sera gazı ekleyebileceğini tahmin ediyor; bu rakamı mevcut toplam ABD emisyonlarının yaklaşık %12'si olarak sunuyor.
Bu tahmin, söz konusu senaryonun kesinlikle gerçekleşeceğini kanıtlamıyor; ancak yapay zekâ yarışının beraberinde getirdiği enerji riskinin boyutunu ortaya koyuyor. Uygulama ve maliyetle ilgili sorular belirleyici olmaya devam ediyor: Duyurulan projelerin kaçı gerçekten tamamlanacak? Yerel talep ve ihracat artarken gaz fiyatları istikrarlı kalacak mı? Rapor ayrıca veri merkezlerini yalnızca bilgi işlem kapasiteleri açısından değerlendirmenin, şebeke, enerji fiyatları ve emisyonlar üzerindeki daha geniş etkiyi gizleyebileceğine dikkat çekiyor.