Google.org, Impact Challenge: AI for Science kapsamında, iklim, sağlık ve temel bilimlerle ilgili araştırmaları yapay zekâ kullanarak hızlandırmayı amaçlayan 17 kuruluşu toplam 36 milyon dolar fon almak üzere seçtiğini açıkladı. Faydalanıcı kuruluşlar, altı ay sürecek bir hızlandırma programına katılabilecek; katılımcılar bu programda Google’ın teknik mentorluğundan, mühendislik desteğinden ve altyapı olanaklarından yararlanacak.
Seçim, 30 ülkeden başvuru alan açık bir çağrının ardından yapıldı. Projeler; fırtınaları tahmin etmekten füzyon enerjisi geliştirmeye, tedaviler tasarlamaktan genetik değişimleri anlamaya kadar çeşitli alanları kapsıyor.
İklim ve enerjide yenilik örnekleri
AfriClimate AI Limited, Afrika’daki tehlikeli fırtına sistemlerine ilişkin geçmiş hava durumu göstergelerini analiz ederek ani seller için uyarı süresini üç saatten az bir süreden altı saatten uzun bir süreye çıkarmayı hedefliyor. Inria Chile Research Center ise Dünya’daki deniz ekosistemleri için dijital bir ikiz oluşturarak okyanusa yönelik çok modlu bir temel model geliştiriyor.
Enerji alanında Max Planck Institute for Plasma Physics, TU Eindhoven ile iş birliği içinde, füzyon reaktörlerinin içindeki çalkantılı koşulları simüle etmek ve simülasyonla gerçek hayattaki uygulama arasındaki farkı azaltmak için fizik ilkelerine dayalı yapay zekâ kullanıyor. University of Texas at Austin de kompakt füzyon reaktörlerinin tasarımını hızlandırmak üzere sinir ağı modelleri geliştiriyor.
Diğer projeler arasında Massachusetts Institute of Technology’de otomatik malzeme keşfi, UC San Diego’da açıklanabilir iklim modellerinin geliştirilmesi, University of Cambridge’de sodyum iyon pillerin iyileştirilmesi ve plastiklerin parçalanması da dâhil olmak üzere çeşitli uygulamalar için University of Washington’da doğal dil kullanılarak protein tasarlanması yer alıyor.
Sağlık araştırmalarında yapay zekâ
AITHYRA Research Institute, EPFL ile iş birliği içinde, virüslerin hücreleri nasıl manipüle ettiğini anlamaya ve ilaçlarla hedeflenmesi zor proteinlere yönelik tedavileri keşfetmek için yapay zekâyla tasarlanmış bir protein kütüphanesi oluşturmaya çalışıyor. Allen Institute ise nörodejeneratif hastalıklara daha yatkın beyin hücresi türlerini hedefleyen DNA dizileri tasarlıyor; modelleri, dizileri ve sonuçları açık biçimde paylaşacak.
Diğer sağlık girişimleri arasında Australian National University’de hassas kimyasal tedavi geliştirilmesi, National University of Singapore’da genetik varyantların RNA eklenmesinin düzenlenmesi üzerindeki etkisinin incelenmesi ve New York University Grossman School of Medicine’da mutasyonların bilinmeyen nedenlerinin keşfedilmesi bulunuyor.
University of California, Berkeley ayrıca kara kutu olarak çalışan tıbbi modellerden yorumlanabilir klinik biyobelirteçler çıkarmaya yönelik yöntemler geliştiriyor. University of Cape Town ise ilaçları metabolize eden Afrika genlerindeki genetik çeşitliliği haritalandırmak için bir platform oluşturuyor. Listede ayrıca University of Pittsburgh’da kalp yenilenmesini karşılaştırmaya yönelik mühendislik modelleri ve University of Toronto’da peptit ilaçları tasarlamak için bir temel model bulunuyor.
Pratikte ne değişiyor?
Program tek bir yapay zekâ modeli veya kullanıma hazır bir ürün duyurmuyor; bunun yerine fonu ve mühendislik desteğini, hesaplama kapasitesinin artırılmasından ve modellerin iyileştirilmesinden yararlanabilecek uzmanlaşmış araştırma projelerine yönlendiriyor. Hibenin doğrudan değeri, bilimsel uzmanlıkla teknik altyapının bir araya getirilmesinde yatıyor. Buna karşılık nihai sonuçlar—tahminlerin doğruluğundaki iyileşme veya kullanılabilir tedavilere ulaşılması gibi—her projenin ilerlemesine ve araştırmadan doğrulanabilir bir uygulamaya geçme kapasitesine bağlı olmaya devam ediyor.
Projelerin niteliği; özel bilimsel veriler ve deneyler gerektiren alanlarda çok modlu modellere, açıklanabilir yapay zekâya ve temel modellere giderek daha fazla başvurulduğunu gösteriyor. Ancak duyuruda her kuruluş için fon miktarı belirtilmiyor; projelerin sonuçlarına ilişkin takvimler veya aralarında kullanılacak ortak ölçüm kriterleri de açıklanmıyor.