İsviçre'deki Zürih Havalimanı, tesisleri içinde tamamen otonom iki elektrikli servis otobüsünü işletmeye aldı. Bu adım, araçların otobüs içinde sürücü veya güvenlik gözetmeni olmadan çalışması nedeniyle dikkat çekiyor. Kaynağın yayımladığı bilgilere göre işletim, Seviye 4 otonom sürüş kapsamında gerçekleştiriliyor ve bu durum projeyi gerçek bir havalimanı ortamında bu seviyeye yönelik Avrupa'daki ilk testlerden biri hâline getiriyor.
Proje, otonom araçlar konusunda uzmanlaşmış Çinli şirket WeRide ile iş birliği içinde geliştirildi ve çalışmalar Mart 2025'te başladı. İki otobüs, Avrupa Birliği'nde Seviye 4 sistemlerinin işletilmesiyle bağlantılı düzenleyici gereklilikleri, güvenlik koşullarını ve teknik şartları karşılayıp karşılamadıklarını doğrulamak amacıyla tasarlanan kademeli testlerden geçti.
İlk aşamada yolcusuz işletim
Araçların kabin içinde güvenlik gözetmeni olmadan çalışmasına izin verilmesine rağmen ilk aşamada yolcu taşınmayacak. Zurich Airport Ltd'de kıdemli inovasyon yöneticisi olan Raphaël Glaesener, ilk seferlerin yeniden yolcusuz gerçekleştirileceğini ve çalışanların deneme işletiminin başlamasından yaklaşık dört hafta sonra otobüsleri kullanabileceğini söyledi.
Araç içinde insan bulunmaması, insan denetiminin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. İki otobüs uzaktan izlenecek ve gerektiğinde uzaktan işletim yoluyla insan müdahalesi mümkün olacak. Ayrıca proje ortaklarından Swissport ve Krummen Kerzers, uzaktan operasyonlar için ayrı birer operatör sağlayacak.
Havalimanı operasyonları içinde sınırlı güzergâh
İşletim, havalimanındaki rutin operasyonların elektrifikasyonunu desteklemeyi ve bu operasyonların emisyonlarını azaltmayı amaçlayan daha geniş bir pilot programın parçası olarak gerçekleştiriliyor. İki otobüs başlangıçta çalışanları, uçakların hareket ettiği yollarla veya pistlerle kesişmeyen belirlenmiş bir güzergâhta taşıyacak. Bu da açık yolcu taşıma güzergâhlarına kıyasla işletim ortamının karmaşıklığını azaltıyor.
Flughafen Zürich AG bünyesindeki ZRH Innovation Hub'ın başkanı Coralie Klaus Boecker'e göre araçların kademeli olarak otomatikleştirilmesi, havalimanlarının giderek artan nitelikli iş gücü eksikliğiyle başa çıkmasına yardımcı olabilir. Havalimanı yönetimi, operasyonel ve düzenleyici çerçevenin erkenden oluşturulmasının, hem havalimanı hem de ortakları açısından otomatik araçların güvenli biçimde kullanılabilmesi için gerekli koşulları hazırladığı görüşünde.
Bu haber neden önemli?
Buradaki pratik değişiklik yalnızca elektrikli otobüslerin eklenmesinden ibaret değil; otonom sürüş testlerinin araç içinde bir gözetmenin bulunduğu uygulamalardan, uzaktan denetimle gerçekleştirilen Seviye 4 saha işletimine taşınması anlamına geliyor. Bu, havalimanlarına otomasyonu tekrarlanan ve güzergâhı belirli işlerde değerlendirme fırsatı sunarken insan müdahalesini yedek plan olarak koruyor.
Ancak denemenin kapsamı hâlâ sınırlı: İlk işletim yolcusuz gerçekleştiriliyor, güzergâh pistlerle veya uçakların hareket ettiği yollarla kesişmiyor ve kaynak, sefer sayısını, programın toplam süresini veya daha geniş işletime geçiş kriterlerini belirtmiyor. Bu nedenle proje tek başına Seviye 4'ün tüm havalimanı ortamlarında çalışmaya hazır olduğunu kanıtlamıyor; bunun yerine, uzaktan denetim altında belirli bir kullanım senaryosuna yönelik düzenli bir test sunuyor.