ASELSAN, Antalya'da düzenlenen IAC 2026 konferansı sırasında, alçak Dünya yörüngesinde (LEO) birbirine bağlı 198 uydudan oluşan bir uydu takımyıldızı sistemi olan ASTRALINK (GÖKBAĞI) projesini açıkladı. Şirketin genel müdürü Ahmet Akyol, geçen yılın sonunda başlayan projenin Türkiye'ye ve müttefik ülkelere hizmet vermeyi hedeflediğini ve ilk uydunun iki yıl içinde fırlatılması için plan yapıldığını söyledi.
Duyuru, Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç'ın yönettiği «Çağlar arasında köprü kurmak: İpek Yolu astronomisinden Ay'ın keşfine» başlıklı oturumda yapıldı. Oturum, Uluslararası Uzay Bilimleri Federasyonu'nun (IAF) Antalya kentindeki NEST Merkezi'nde düzenlediği konferans kapsamında gerçekleştirildi.
Pratikte ne değişiyor?
Akyol'a göre ASTRALINK mevcut altyapıdan bağımsız bir sistem olarak çalışmayacak; ASELSAN'a ait yer ağlarıyla entegre olacak. Şirket, sahada kullanılan bir milyondan fazla terminal istasyonuna sahip olduğunu ve bunun yeni takımyıldız hizmetlerine bağlanabilecek operasyonel bir temel sağladığını belirtiyor. Açıklamaya göre sistem ayrıca şirket tarafından geliştirilen dalga biçimlerine, ulusal çiplere ve yerli sistem kapsamında üretilen alt sistemlere dayanacak.
ASELSAN projeyi, tekil uydulardan birbirine bağlı uydu ağlarına geçiş olarak tanıttı; güvenlik, dayanıklılık, kaynakların akıllı ve dinamik yönetimine odaklandı. Ancak kaynak; bant genişliği, üretim yerleri, fırlatma araçları veya ticari hizmet modeli gibi projenin rekabet gücünü değerlendirmek için gerekli olacak temel ayrıntıları belirtmiyor.
Yörüngeye bağımsız erişim
Türkiye Uzay Ajansı Yönetim Kurulu üyesi Prof. Dr. Arif Karabeyoğlu, fırlatma kabiliyetlerinin geliştirilmesinin, özerklikle bağlantısı nedeniyle yükselen ve orta ölçekli ülkeler için önemli olduğunu söyledi. Son on yıl içinde yörüngeye fırlatılan yük miktarının 300 tondan 3 bin tona yükseldiğine, bunun yanı sıra maliyetlerde de belirgin bir düşüş yaşandığına dikkat çekti.
Karabeyoğlu ayrıca Türkiye'nin Somali'de bir uzay limanı inşa ettiğini; açıklamasına göre bunun konumun ekvatora yakınlığından, fırlatma rotalarının güvenliğinden ve hava koşullarından yararlandığını belirtti. Ankara'nın uzay limanını kendi araçlarını fırlatmak için kullanmak ve gelecekte uluslararası kullanıma açmak istediğini söyledi. Raporda limanın işletmeye alınmasına ilişkin bir takvim veya bununla bağlantılı fırlatma araçlarına dair teknik ayrıntılar sunulmuyor.
Ticari istasyonlar ve Ay görevi
Axiom Space'in baş astronotu ve IAF Başkan Yardımcısı Michael López-Alegría, şirketin ticari bir uzay istasyonu serisinin ilk modülünü 2028'de fırlatmayı planladığını söyledi. Hedefin, Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) yörüngeden çıkarılmadan önce ticari istasyonu tamamlamak olduğunu belirtti. Şirketin, Türk astronot Alper Gezeravcı'nın da katıldığı Ax-3 görevi dahil olmak üzere ticari astronot görevlerini sürdürdüğünü ifade etti.
Fergani Uzay Operasyonları Direktörü Hasan Hüseyin Ertok ise uzay ve iletişim sektörlerinin son beş yılda büyük bir ivme kazandığını söyledi. TÜBİTAK UZAY Enstitüsü Müdürü Mehmet Nefes de Türkiye'nin Ay görevinin yalnızca iniş hedefinin ötesine geçtiğini; üniversiteleri, araştırma merkezlerini, savunma sanayisi şirketlerini ve girişimleri tek bir ulusal ekosistem içinde bir araya getirdiğini açıkladı.
Bu haber neden önemli?
Gelişmenin önemi, Türkiye'nin uzay hedeflerinin münferit görevlerin gerçekleştirilmesinden; bir iletişim takımyıldızı, fırlatma altyapısı, ticari bir istasyon ve bir Ay programını kapsayan entegre katmanlar oluşturmaya doğru ilerlemesinde yatıyor. Bununla birlikte ASTRALINK hakkında açıklanan rakamlar hâlâ projenin hedefleri niteliğinde ve doğrulanmış operasyonel sonuçlar değil. Bu nedenle duyurunun gerçek önemi; fırlatmanın başarısına, hizmetin sürekliliğine, sistemin ticari alternatiflerle rekabet etme kapasitesine ve yer ağlarıyla duyurulan entegrasyonu gerçekleştirebilmesine bağlı olacak.