Teksas ve Florida eyaletleri, birkaç gün içinde otomatik plaka okuma ağlarının (ALPR) yayılmasını sınırlamak için iki adım attı. Electronic Frontier Foundation (EFF), bu hamleyi kitlesel gözetlemeye karşı yürütülen çabalar açısından kısmi bir zafer olarak değerlendiriyor. Bununla birlikte kararlar bu sistemlerin kullanımını tamamen durdurmuyor; çünkü bunların büyük bir bölümü emirlerin kapsadığı kurumların dışında kalıyor.
Eyalet düzeyinde iki karar
28 Ağustos’ta Teksas Valisi Greg Abbott, eyalet kurumlarının kamu kaynaklarını Flock kameralarına harcamasını yasaklayan bir yönerge yayımladı. Karar, The Texas Tribune’ın bir eyalet kurumunun geniş bir gözetleme ağı kurmak için sessizce en az 30 milyon dolar aktardığını belirten bir soruşturma yayımlamaya hazırlanmasıyla aynı döneme denk geldi.
31 Ağustos’ta Florida Ulaştırma Bakanlığı (FDOT), Vali Ron DeSantis tarafından duyurulan bir genelge yayımladı ve eyalete ait otoyolların sınırları içinde bulunan tüm ALPR sistemlerinin 30 gün içinde kaldırılmasını emretti. Genelge ayrıca bu sistemlerin kurulumu için daha önce verilmiş izinleri iptal etti ve ulaştırma yetkililerinin bunlar için yeni izin vermesini yasakladı.
FDOT, işlemi yollarda kamera kullanımının son dönemde katlanarak artması, kötüye kullanıma ilişkin endişe verici raporlar, veri gizliliği kaygıları ve gözetleme planlarıyla gerekçelendirdi. Bakanlık yetkilileri, bu unsurların Florida sakinlerinin egemenliğini ve yaşam kalitesini korumak için derhâl harekete geçilmesini gerektirdiğini söyledi. Genelgenin ardından eyaletteki yerel yönetimler bu sistemlerin tedarikçileriyle olan sözleşmelerini iptal etti veya askıya aldı.
Uygulamada ne değişiyor?
Florida’daki doğrudan değişiklik yalnızca eyalete ait otoyollarda bulunan kameraları kapsıyor. Kent sokaklarına, ilçe yollarına, ev girişlerine ve alışveriş merkezi otoparklarına yerleştirilen sistemler FDOT kararının kapsamına girmiyor. Benzer şekilde Teksas yönergesi, eyalet kurumlarının Flock kameraları satın almak için kendi kaynaklarını kullanmasını yasaklıyor; ancak yerel kurumların bunların kurulumunu kent ve ilçe kaynaklarıyla veya federal ve özel fonlarla finanse etmesine imkân tanıyor.
EFF, kararların etkisi değerlendirilirken bu sınırların önemli olduğuna dikkat çekiyor. Kararlar belirli finansman ve izin yollarını durduruyor; ancak araç hareketlerine ilişkin verilerin toplanması veya saklanması konusunda kapsamlı bir yasak getirmiyor. Kaynak ayrıca kararların verilerin depolanması, paylaşılması veya saklama süresi konusunda yeni kısıtlamalar getirip getirmeyeceğini açıklamıyor.
Bu gelişme neden önemli?
EFF’nin değerlendirmesine göre iki adımın önemi, yürütme organının finansman ve izin kararları aracılığıyla gözetleme teknolojilerinin yayılmasını görece hızlı biçimde azaltabileceğini göstermelerinde yatıyor. Bu, uzun sürecek yasaları veya yargı kararlarını beklemek yerine gerçekleştirilebiliyor. Bu gelişme, yıllar boyunca yürütülen ve onlarca kentin gözetleme şirketleriyle ilişkilerini kesmesine yol açan yerel kampanyaların ardından geldi. Kurumun aktardığı bazı göstergelere göre, son 30 gün içinde her gün ortalama üç yerel bölge Flock ile olan sözleşmelerini sonlandırdı.
Ancak bu değerlendirme, kararların tüm etkilerine ilişkin tarafsız ve kanıtlanmış bir sonuçtan ziyade EFF’nin kitlesel gözetlemeye karşı tutumunu yansıtıyor. Kaynak ayrıca Kaliforniya Valisi Gavin Newsom’a ve eyaletin ulaştırma yönetimine benzer adımlar atma çağrısında bulunuyor; ilk adım olarak da U.S. Border Patrol ve Drug Enforcement Administration tarafından Kaliforniya otoyollarına kurulan ALPR sistemlerinin kaldırılmasını istiyor.
Sınırlamalar ve açık sorular
EFF, ALPR aracılığıyla kitlesel gözetlemeyi, herhangi bir şüphe bulunup bulunmadığına bakılmaksızın tüm sürücülerin konum verilerinin sürekli ve ayrım gözetmeden toplanması ve saklanması olarak tanımlıyor. Kurum, bu tür gözetlemenin sürmemesi gerektiğini düşünüyor; ancak Teksas ve Florida’daki adımların yalnızca ilk adım olduğunu kabul ediyor. Nihai etkileri, yerel yönetimlerin diğer finansman kaynaklarını kullanmayı sürdürme kapasitesine ve verilere erişim, verilerin kullanımı ve saklanmasına ilişkin uygulanabilir kuralların getirilip getirilmeyeceğine bağlı olmaya devam ediyor.