Al Gore, yapay zekâ veri merkezlerinin enerji tüketimi ve emisyonları etrafında giderek büyüyen tartışmanın, tek başına, teknolojinin en kaygı verici yönlerine dokunmadığını düşünüyor. Gore, TechCrunch ile yaptığı bir röportajda, daha fazla ilgi görmesi gereken konunun yapay zekâ sektörünün içinden gelen uyarılar olduğunu; özellikle de gelecekteki modellerin yetenekleri ile otomasyonun işler ve toplum üzerindeki etkisinin önem taşıdığını söyledi.
Yirmi yılı aşkın süredir iklim meselelerindeki rolüyle tanınan Gore, modelleri çalıştırmak için gereken altyapının risklerini küçümsemedi. Ancak bu riskleri emisyonların göreli büyüklüğü çerçevesinde değerlendirdi ve yapay zekâ veri merkezlerinin toplam emisyonlarının hâlâ dünya genelindeki açık atık depolama alanlarının emisyonlarının bir bölümü olduğunu belirtti. Ayrıca bu sektördeki enerji talebinin büyümesini, Uluslararası Enerji Ajansı'nın tahminine göre küresel ölçekte Avrupa Birliği'nin toplam elektrik tüketiminden daha fazla elektrik tüketen klima kullanımının yaygınlaşmasıyla karşılaştırdı.
Enerji sorunu yalnızca taleple ilgili değil
Habere göre Gore, bilgi işlem kapasitesinin genişlemesiyle elektrik şebekeleri üzerindeki baskının ortadan kalkmasını beklemiyor. Bazı hiper ölçekli bulut hizmeti şirketlerinin yeni talebi karşılamak için metanla çalışan türbinlere yönelmesinden duyduğu derin endişeyi dile getirdi. Ona göre sorun, yapay zekâ iş yüklerini çalıştırmakta değil; yeni gaz santrallerinin inşa edilmesinin fosil yakıtlara uzun vadeli bağımlılığı kalıcı hâle getirebilmesinde yatıyor.
Gore, enerji ihtiyaçlarını yenilenebilir kaynaklar ve bataryalarla karşılayan şirketleri tercih ediyor. Yenilenebilir enerjinin, kendi ifadesiyle, mevcut en ucuz seçeneklerden biri hâline gelmesi nedeniyle daha fazla şirketin bu yöne ilerlemesini bekliyor. Haberde, temiz enerjiye yapılan küresel yatırımın fosil yakıtlara yapılan yatırımın yaklaşık iki katı olduğu ve yenilenebilir enerji kaynaklarının geçen yıl dünya genelinde eklenen yeni elektrik üretim kapasitesinin %86'sını oluşturduğu; bu oranın ABD'de ise %91 olduğu belirtiliyor.
Bu haber neden önemli?
Gore'un yaklaşımındaki en önemli nokta, veri merkezlerine yönelik itirazların yalnızca çevreyle ilgili olmaması. Gore, ABD'deki planlama komitesi toplantılarında artan muhalefetin bir bölümünün, iş kayıplarına ve OpenAI ile Anthropic bünyesindeki uzmanların uyardığı daha geniş sosyal ve teknolojik tehditlere ilişkin kaygılarla bağlantılı olduğunu düşünüyor.
Bu değişim, yapay zekâ şirketleri ve veri merkezi işletmecileri için tartışmayı genişletiyor. Yerel toplulukları ikna etmek, yalnızca elektrik tüketimi ve emisyon rakamlarını sunmayı değil; genişlemenin iş gücü piyasası, yönetişim mekanizmaları ve model davranışları üzerindeki etkisinin yanı sıra yatırımın yaratacağı yerel faydaların niteliğini de açıklamayı gerektiriyor.
Sektörün uyarıları ve model davranışları
Gore, Anthropic'in CEO'su Dario Amodei'nin kamuoyuna yaptığı ve daha sonra Sam Altman ile Elon Musk'ın desteklediği uyarıları ciddiye aldığını söyledi. Bu uyarıları bir pazarlama kampanyası olarak yorumlamayı reddeden Gore, uyarıların sahiplerinin endişelerini dile getirirken samimi olduklarına inandığını belirtti.
Gore, risk değerlendirmesini değiştirmesini, modellerin kontrol altından kaçmaya çalıştığının, gizlice iş birliği yaptığının, izlerini sakladığının ve aldatıcı davranışlar sergilediğinin belirtildiği yakın tarihli örneklere dayandırdı. Ayrıca Anthropic'in, farklı ülkelerde biyolojik silahların geliştirilmesine yardımcı olmak için Claude'un kullanımına ilişkin bazı vakaları durdurduğunu açıklamasına da değindi. Bu noktalar, haberin bağlamında, Gore'un söyledikleri ile şirketin açıkladıklarının aktarımıdır; her bir vakaya ilişkin bağımsız bir soruşturma değildir.
Buna karşılık Gore, yapay zekânın riskleri ile iklim alanındaki potansiyeli arasında kaçınılmaz bir çelişki görmüyor. London School of Economics'ten ekonomist Nicholas Stern'in yakın tarihli bir çalışmasına atıfta bulunarak, verimliliği artırmaya ve israfı azaltmaya odaklanan yapay zekâ uygulamalarının, gelecek on yıldan itibaren küresel emisyonları yıllık %6 ile %9 arasında azaltmasını beklediğini söyledi.
Sermaye daha fazla verimlilik arıyor
Generation Investment Management'ın büyüme yatırımlarından sorumlu başkanı Lila Preston, yapay zekânın yaygınlaşmasının yarattığı yatırım fırsatlarına odaklandı. Bu fırsatlar arasında bilgi işlemin ekosistemin farklı katmanlarında enerjiye bağımlılığını azaltmak; elektrik tedarikinden inşaatta kullanılan düşük emisyonlu çimento ve çeliğe kadar uzanan alanların yanı sıra depolamayı optimize eden yazılımlar ve veri tabanı tasarımı bulunuyor.
Preston ayrıca, enerji kaynakları bileşiminin daha karmaşık hâle gelmesiyle elektrik şebekelerinin dayanıklılığına ve yönetimine yatırım yapılmasına dikkat çekti. Şebeke işletmecilerinin daha fazla yenilenebilir enerjiyi şebekeye entegre etmesine yardımcı olan Volue ile elektrik direklerine sensörler yerleştirerek şebekeleri izleyen ve onları orman yangını risklerine karşı korumaya yardımcı olan Gridware şirketlerinden söz etti.
Gore'un açıklamaları, veri merkezleri sorununa doğrudan bir çözüm sunmuyor ve yapay zekânın uzun vadede yaratacağı gerçek iklim etkisinin boyutunu da kesinleştirmiyor. Ancak tartışma için paralel iki güzergâh belirliyor: yeni altyapının fosil yakıt santrallerini kalıcı hâle getirmesini önleme gerekliliği ve modellerin yetenekleri ile davranışlarına ve otomasyonun etkilerine ilişkin uyarıları ciddiye alma zorunluluğu. Gore, sürdürülebilir dönüşümün merkezine güneş enerjisini yerleştirirken, açık sorular talebin genişleme hızı, şebekelerin bu talebi karşılama kapasitesi ve emisyonları azaltmaya ilişkin vaatlerin ne ölçüde gerçekleşeceğiyle bağlantılı olmaya devam ediyor.