Uzaya fırlatma pazarı iki zıt yönde ilerliyor: Girişim şirketleri üretim zorlukları nedeniyle uçuşlarını ertelerken SpaceX, Starship operasyonlarını geniş ölçekte büyütmeye hazırlanıyor. Ars Technica'nın haberinde Rocket Lab, Stoke Space, Skyroot Aerospace ve LEAP'i kapsayan bir dizi gelişmenin yanı sıra SpaceX'in operasyonel görevleri ve Starbase'den gerçekleştirilecek uçuşların sayısını keskin biçimde artırabilecek düzenleyici bir inceleme ele alınıyor.
Neutron, kompozit malzemelerdeki kusurlar nedeniyle ertelendi
Rocket Lab, karbon kompozit yapıların üretimi sırasında bir sorun tespit edilmesinin ardından Neutron roketinin ilk uçuşunun 2027'den önce gerçekleşmeyeceğini açıkladı. Sorun, ilk kademenin yakıt tankının ön kubbesindeki karbon elyaf katmanları arasında küçük hava cepleri veya boşluklar bulunmasından kaynaklanıyor.
Yeniden kullanılabilir ilk kademe, hafiflik ve korozyona dayanıklılıkla öne çıkan kompozit yapılara dayanıyor; ancak bu yapılar havacılık ve uzay uygulamalarında metal yapılara kıyasla daha zor üretiliyor. Erteleme, Rocket Lab'in prototip geliştirmeden düzenli olarak işletilebilecek büyük bir araç üretimine geçme kapasitesini sınayacak.
Yeniden kullanılabilir Nova kademesi için kritik testler
Stoke Space, Nova roketinin yeniden kullanılabilir üst kademesini Washington eyaletindeki Kent'te bulunan fabrikasından Moses Lake'teki test tesisine taşıdı. Kademe, düşük sıcaklıklarda dayanıklılık kanıtlama testlerine ve Andromeda motoru için sıcak çalıştırma kampanyasına tabi tutulacak.
Nova'nın tasarımı, her iki kademenin de yeniden kullanılmasını hedeflemesiyle öne çıkıyor. Üst kademe, rejeneratif olarak soğutulan bir ısı kalkanının yanı sıra 24 halkasal iticiden oluşan bir itki sistemi kullanıyor. Testler, ilk kademenin ilk yeterlilik testlerinin tamamlanmasının ardından gerçekleştiriliyor. Şirket, testlerin plana uygun ilerlemesi hâlinde roketi gelecek yıl Florida'dan fırlatmayı hedefliyor.
Hindistan, fırlatma için Amerikalı müşteri kazandı
Dünya'ya güneş ışığını yansıtmak üzere aynalarla donatılmış uydular geliştiren Reflect Orbital, Hindistan merkezli Skyroot Aerospace'ten iki fırlatma satın aldı. Bunlardan biri, temmuz ayında yörüngeye ulaşan özel sektör tarafından geliştirilen ilk Hint roketi olan Vikram-1'i kullanacak; diğer fırlatma ise Vikram-1U adlı geliştirilmiş versiyonu kullanacak.
Reflect Orbital, ilk uydusunu gelecek yıl Falcon 9 ile gerçekleştirilecek bir ortak taşıma görevi kapsamında fırlatmayı, ardından yaklaşık 50 bin yörünge aynasından oluşan bir takımyıldız geliştirmeyi planlıyor. Hintli bir sağlayıcının seçilmesi, SpaceX'in Falcon 9'dan Starship'e kademeli geçişi sırasında ABD'de kullanılabilir fırlatma kapasitesinin sınırlı olacağı yönündeki endişeler arasında uydu işletmecilerinin alternatif aradığını gösteriyor.
Pratikte ne değişiyor?
Rapor, tüm bu araçların hizmete girmesi için kesin bir takvim sunmuyor; ancak pazardaki darboğazın yalnızca taleple sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. Kompozit yapıların üretimindeki sorunlar, yeniden kullanılabilirlik testleri ve üretim hızını artırma kapasitesi, vaatlerin ne zaman kullanılabilir fırlatma hizmetlerine dönüşeceğini belirleyen faktörler arasında yer alıyor.
Buna karşılık ABD Federal Havacılık İdaresi, Starbase'de yılda 456'ya kadar fırlatma ve 912 inişe izin verebilecek bir öneriyi inceliyor. Mevcut sınırlar ise 25 fırlatma ve 50 iniş seviyesinde. SpaceX, Super Heavy güçlendiricilerini indirmeyi başarmış olsa da Starship aracının kendisiyle henüz bir iniş denemesi gerçekleştirmedi.
Devam eden operasyonlar kapsamında SpaceX, ABD Uzay Geliştirme Ajansı'na ait Transport Layer ağına yönelik bir uydu grubunu fırlattı. Ayrıca 2.868 kilogram ikmal malzemesi ve deney yüklü CRS-35 ikmal görevini Uluslararası Uzay İstasyonu'na gerçekleştirdi. Şirket, Hint Okyanusu'na suya inişten sağ kurtulan Starship aracını ısı kalkanını, motorlarını ve elektronik sistemlerini incelemek üzere Starbase'e geri götürdü.