Rocket Lab, orta kaldırma kapasiteli Neutron roketinin, yeniden kullanılabilir ilk aşamadaki yakıt tanklarının iki ucunda bulunan kubbelerin üretiminde kusurlar tespit edilmesinin ardından ilk kez 2027’den önce fırlatılmayacağını açıkladı.
Sorun, yeni üretilen ön kubbenin içindeki karbon fiber katmanları arasında oluşan hava boşluklarından kaynaklanıyor. Bu kusurlar, yapının gücünü, dayanıklılığını ve güvenilirliğini etkileyebilir. Ancak Rocket Lab’in kurucusu ve üst yöneticisi Peter Beck, bunların uçuş sırasında kubbenin mutlaka arızalanacağı anlamına gelmediğini açıkladı. Şirketin uygun güvenlik marjlarının bulunduğundan emin olmadan ilerlememeyi tercih ettiğini ekledi.
Büyük bir yapının üretimindeki zorluk
Neutron’un ilk aşaması düşük ağırlık, yüksek güç ve korozyon direnci sağlayan kompozit yapılara dayanıyor. Ancak bu yapılar, özellikle boyut büyüdükçe metal yapılara kıyasla daha zor üretiliyor. Rocket Lab, ilk aşamayı bu tür kompozit malzemeden üretilmiş en büyük basınçlı yapı olarak tanımlıyor.
Roketin büyük parçaları, geleneksel otoklav işlemleri için basınçlı ısı fırınlarına sığmadığından şirket, yakıt tankı kubbeleri için otoklav dışı kürleme işlemleri ve özel kürleme döngüleri geliştirdi. Hava boşlukları, yapıyı güçlendirmeyi amaçlayan bir tasarım değişikliğinin ardından ortaya çıktı.
Bu değişiklik, ocak ayında gerçekleştirilen bir hidrostatik basınç testinde kompozit bir tankın yırtılmasının ardından yapıldı. Söz konusu olay, kritik bir bağlantı noktasındaki üretim kusuruna bağlandı. Tank, Rocket Lab’in fiber yerleştirme için robotik bir makine hazırladığı sırada dışarıdan bir yüklenici tarafından elle üretilmişti. Şirket, makinenin artık faaliyette olduğunu, tank yapısındaki bazı bağlantıları kaldırdığını ve bazı bölümlerin kalınlığını artırdığını söylüyor. Hava boşlukları daha sonra en kalın bölümlerde ortaya çıktı.
Pratikte ne değişiyor?
Rocket Lab, üretim sürecindeki değişikliğin sorunu çözdüğünü ve güncellenen prosedürle üretilen bir arka kubbenin denetimi geçtiğini belirtti. Ancak yeni bir ön kubbenin üretilmesi, soruşturma ve düzeltme için harcanan süreyle birlikte ilk fırlatma tarihini gelecek yıla itti.
Neutron’un önünde hâlâ temel kalifikasyon aşamaları bulunuyor. İlk aşamanın nihai kalifikasyonu henüz tamamlanmadı. Roketi itmek için dokuz adedi kullanılacak olan metan ve sıvı oksijenle çalışan Archimedes motorunun kalifikasyonu da tamamlanmış değil. Bunun ardından Virginia eyaletinin doğu kıyısında fırlatma kampanyası başlayacak. Bu kampanya genellikle kapsamlı dolum testlerini, geri sayım tatbikatlarını ve statik ateşleme testini içeriyor.
Geliştirme takvimini iki katına çıkaran erteleme
Rocket Lab, Neutron’u 2021’de duyurmuş ve ilk uçuşu 2024 için hedeflemişti. Bu da geliştirme takviminin artık başlangıçta öngörülen sürenin yaklaşık iki katına çıktığı anlamına geliyor. Roket, boyut ve kapasite bakımından daha küçük Electron’dan farklı. Neutron’un çapı yaklaşık 7 metre ve alçak Dünya yörüngesine hedeflenen taşıma kapasitesi yaklaşık 13.000 kilogram. Electron’un kapasitesi ise yaklaşık 300 kilogram.
Neutron’un tasarımında, fırlatmadan birkaç dakika sonra ilk aşamanın ön bölümünün açılarak üst aşama ile yükün serbest bırakılması, ardından bölümün kapanarak yeniden kullanılmak üzere denizdeki bir platforma iniş için geri dönmesi öngörülüyor. Rocket Lab bu roketle, ABD askerî kurumlarını ve büyük uydu takımyıldızı işletmecilerini de kapsayan daha geniş fırlatma sözleşmelerini hedefliyor. Bu pazarda Relativity Space, Stoke Space ve Firefly Aerospace de faaliyet gösteriyor.
Editoryal değerlendirme: Duyuru yalnızca bir takvim ertelemesini temsil etmiyor; kompozit yapı teknolojisinin daha küçük Electron roketinden 7 metre çapında basınçlı bir ilk aşamaya ölçeklendirilmesinin hâlâ başlıca bir üretim riski olduğunu ortaya koyuyor. Arka kubbenin denetimi geçmesi olumlu bir gösterge, ancak ilk aşamanın ve motorların kalifikasyonuna ve entegre testlere ilişkin soruları yanıtlamıyor. Bu nedenle 2027 tarihi açıklanmış bir hedef olmaya devam ediyor; o yıl hizmetin başlamasının garantisi değil.