NASA, yıllarca süren gecikmelerin ve finansman tehditlerinin ardından iki başlıca görevle Venüs’ü keşfetmeye geri dönmeye hazırlanıyor. DAVINCI görevinin şu anda Aralık 2030’da, önceki tarihten bir yıl önce fırlatılması planlanıyor; VERITAS görevi ise Kasım 2032’de fırlatılmayı hedefliyor.
DAVINCI, Venüs’ün yoğun atmosferinden paraşütle inecek bir sonda gönderecek; bu görev, 1982’den bu yana gezegenin yüzeyinin ilk doğrudan görüntülerini yakalayacak. VERITAS ise yörüngeden Venüs yüzeyinin daha hassas radar haritalarını çıkaracak ve özellikle volkanik faaliyet görülebilecek bölgelere odaklanacak.
Takvimde ne değişti?
Venüs Keşif Analiz Grubu (VEXAG) toplantısı sırasında araştırmacılar, DAVINCI’nin enerji gereksinimleri düşük bir rota kullanacağını ve bunun fırlatma tarihinin 54 hafta öne alınarak Aralık 2030’un sonlarına çekilmesini sağladığını açıkladı. Araç, 2032’nin başlarında Venüs’ün yakınından geçtikten sonra iniş sondasını 3 Ekim 2032’de bırakacak.
İniş yaklaşık bir saat sürecek. Bataryasından güç alan sondanın, Venüs’ün ufkunun arkasında kaybolmadan önce görüntüleri ve verileri taşıyıcı araç üzerinden Dünya’ya aktarması gerekecek. Ekipler, sondanın aşırı yoğun ve sıcak atmosfer koşullarından geçtiği inişin son sekiz ila on dakikasını iyileştirmek için çalışıyor.
Yakın zamanda yapılan testler, bir sonda prototipinin Venüs’te karşılaşması beklenen ısıya maruz kalmasına rağmen iç bileşenlerini 30 santigrat derecenin altında tuttuğunu gösterdi. DAVINCI ekipleri ayrıca sondanın tek inişi sırasında kameraların ve cihazların veri toplama kapasitesini test etti.
VERITAS iptal eşiğinden geri dönüyor
VERITAS, kısmen Psyche görevinin gecikmeleri ve maliyet aşımlarıyla bağlantılı gezegen bilimi bütçesi baskılarının geliştirme çalışmalarını yavaşlatmasının ardından iptal edilme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştı. Jet İtki Laboratuvarı (JPL) da personel işten çıkarmalarından ve Mars’tan örnek getirme projesinin iptal edilmesinden etkilendi.
NASA artık VERITAS’ın finanse edildiğini ve Kasım 2032’de fırlatılacağını söylüyor. Görevin 2033’ün ortalarında Venüs’e ulaşması, ardından bilimsel gözlem faaliyetlerinden önce hava freni aşamasına başlaması planlanıyor. Araç, Venüs’ün yüzeyinin genel hatlarını 1989 ile 1994 arasında haritalayan Magellan görevinin radarından daha gelişmiş bir radar taşıyacak; Magellan’ın çözünürlüğü yaklaşık bir futbol sahası boyutunu aşmıyordu.
Bu, Venüs araştırmaları açısından ne anlama geliyor?
Ajansların onlarca yıl boyunca Mars’a, asteroitlere ve buzlu uydulara odaklanmasının ardından Venüs, gezegen keşif programında yeniden öne çıkan bir konuma geliyor. Bu bilimsel yönelim önem taşıyor; çünkü Venüs Dünya’ya yakın ve boyut olarak benzer olmasına rağmen neredeyse tamamen karbondioksitten oluşan bir atmosfere, sülfürik asit bulutlarına ve yaklaşık 467 santigrat derece sıcaklığa sahip bir dünyaya dönüştü. İki gezegenin karşılaştırılması, Venüs’teki kontrolden çıkmış sera etkisinin nedenlerini anlamaya yardımcı olabilir.
İki görev daha geniş bir program kapsamında çalışacak. Avrupa Uzay Ajansı, NASA’nın bütçe kısıtlamaları nedeniyle görev için ana radar sağlamaktan çekilme kararı almasının ardından Avrupa yapımı bir radar geliştirme yoluna giderken, yörünge aracı Envision’ı 2032’de fırlatmayı planlıyor. Rocket Lab de Venüs’ün üst bulutlarında organik madde göstergeleri aramak üzere, muhtemelen 2027’nin sonlarında, özel olarak finanse edilen bir sonda fırlatmayı hedefliyor.
Mevcut iyileşme finansman risklerini ortadan kaldırmıyor. Donald Trump yönetimi gezegen bilimi bütçesinde iki kez büyük kesintiler önerirken Kongre, 2026 mali yılı için finansmanın büyük bölümünü yeniden sağladı ve 2027 bütçesinde de aynısını yapması bekleniyor. Bu nedenle mevcut fırlatma tarihleri gerçek bir ilerlemeyi temsil ediyor; ancak finansal desteğin sürmesine ve zorlu operasyonel koşullarda karmaşık uzay projelerini uygulama kapasitesine bağlı olmaya devam ediyor.