NASA, bu yıl Ticari Ay Yük Hizmetleri (CLPS) programı aracılığıyla üç yeni Ay görevi emri vermeyi planlıyor. Bunlardan biri, Ay’ı görüntülemek ve taramak üzere tasarlanmış bir yörünge aracı görevi. Bu aracın, 2009’dan beri faaliyet gösteren Lunar Reconnaissance Orbiterın gelecekte yerini alması bekleniyor.
CLPS programı kapsamında Ay’a iniş gerçekleştiren Firefly Aerospace ve Intuitive Machines şirketlerinin yöneticileri, bu hafta düzenlenen iki kazanç görüşmesi sırasında yeni beklentileri açıkladı. Şirketler, NASA’nın üç görev emrini yıl sonundan önce verebileceğini söyledi.
İki iniş görevi ve bir yörünge aracı
Beklenen görevlerin ikisi, programın 2019’da ilk görev emirlerinin verilmesinden bu yana hâkim olan modelin devamı niteliğinde iniş görevleri olacak. Şirketler bu iki görev hakkında ek ayrıntı açıklamadı.
Üçüncü görev ise Firefly Aerospace CEO’su Jason Kim tarafından yörüngeden görüntüleme hizmeti olarak tanımlandı. Intuitive Machines CEO’su Steve Altemus, yaz sonu veya sonbahar başında verilmesi beklenen bir emrin, Ay’ı tarayacak ve Lunar Reconnaissance Orbiter’a alternatif sağlamayı amaçlayan bir yörünge aracıyla ilgili olacağını söyledi.
NASA, mevcut aracı yirmi yıldan uzun süre önce «Uzay Keşfi Vizyonu» girişimi kapsamında geliştirdi. Araç 2009’da fırlatıldı; yüksek çözünürlüklü bir kamera ve Ay’ı inceleyen diğer cihazlarla donatıldı. 2028’e kadar sürmesi planlanan uzatılmış görevi kapsamında hâlâ iyi durumda çalışıyor. Ancak aracın yaşlanması, Ay araştırmalarını sürdürmek ve gelecekteki iniş görevlerini desteklemek üzere yeni bir araç talep eden bilim insanlarının yıllardır çağrıda bulunmasına yol açtı.
NASA, şu ana kadar araç için ister CLPS programı ister başka bir yol üzerinden olsun, açıklanmış bir halef geliştirme planı duyurmadı. Ajans ayrıca beklenen görev emirleri veya devam eden yarışmalar hakkında sınırlı ayrıntı sağlıyor ve emir verildikten sonra kaynak seçim açıklaması yayımlamıyor. Raporda, NASA’nın internet sitesindeki CLPS görev takviminin bazı yeni ödülleri içermediği ve diğer bazı ödüller için güncellenmiş tarihlerden yoksun olduğu belirtildi.
Firefly ve Intuitive Machines avantajlı konumda
Her iki şirketin de olası yörünge göreviyle bağlantılı deneyimi bulunuyor. Firefly, 2025’te gelecekteki Blue Ghost iniş görevlerine eşlik edecek Elytra araçlarına monte edilen kameraları kullanarak Ocula adlı ticari bir Ay görüntüleme hizmeti geliştirme niyetini açıkladı.
Intuitive Machines ise NASA’dan, Lunar Reconnaissance Orbiter üzerinde bulunan yüksek çözünürlüklü kameranın operasyonlarını yönetmek üzere bir sözleşmeye sahip. Şirket ayrıca NASA’nın geliştirdiği ve Güney Kore’nin Danuri Ay yörünge aracında faaliyet gösteren ShadowCam kamerasıyla da ilgileniyor.
Daha hızlı üretime ve daha büyük görevlere geçiş
Firefly ve Intuitive Machines’in her birinin birikmiş siparişleri kapsamında dört iniş görevi bulunuyor. Bu siparişler, şu anda Voyager Lunar Systems adıyla bilinen Astrobotic şirketine verilen iki iniş aracını da içeren ve haziranda CLPS-8 emri kapsamında verilen görevleri kapsıyor. Dört araç aynı cihaz setini taşıyacak.
Şirketler, CLPS-8’in amacının her görev için özel bir araç inşa etmek yerine, standartlaştırılmış bir iniş aracı modelini daha hızlı üretme kapasitesini test etmek olduğunu söyledi. Intuitive Machines, aracı inşa etmek için 26 aylık bir takvimden söz ederken Firefly, üretime hazır bir modele yakın tasarımının üretim döngülerini kısaltmaya yardımcı olacağını belirtti.
Her iki şirket de buna hazırlık olarak üretim tesislerini genişletti. Intuitive Machines, iniş araçlarını ve Ay veri aktarım uydularından oluşan beş uyduluk takımyıldızını inşa etmek üzere Houston’daki merkezine 75 bin fit karelik üretim alanı ekledi. Firefly da temiz oda alanını dört katından fazla artırdığını söyledi.
CLPS 2.0 programına hazırlık
Altemus, NASA’nın CLPS programının ilk sözleşmesi kapsamındaki CP-32 adlı son emri gelecek yılın başlarında vermesini ve ardından CLPS 2.0 sözleşmesine geçmesini bekliyor. Yeni sözleşmenin on yıllık dönem için azami değeri 10 milyar dolar olacak; beş yıllık uzatma seçeneğiyle azami değer 5 milyar dolar daha artabilecek.
Her iki şirket de daha büyük iniş araçları geliştirerek sözleşme için yarışmayı planlıyor. Intuitive Machines’in Nova-C aracının yük kapasitesi yaklaşık 100 kilogramken, mart ayında verilen IM-6 görevinde kullanılacak Nova-D yaklaşık 500 kilogram taşıyabilecek.
Intuitive Machines, aynı zaman diliminde, yani 2029’da başka bir görev alma ihtimaline karşı IM-6 ile paralel olarak ikinci bir Nova-D aracı üretmeyi değerlendiriyor. Şirket ayrıca Ay yüzeyine bir metrik tona kadar yük taşıyabilecek, üç motorlu değiştirilmiş bir versiyonu da inceliyor.
Altemus, NASA’nın beklenen Ay üssünün ihtiyaçlarını desteklemek üzere yüzeye iki ila beş ton arasında yük taşıyabilecek araçlar istediğini söyledi. Firefly ise birkaç ton ağırlığındaki altyapı yüklerini taşımak üzere ölçeklenebilir, modüler bir tasarımla Blue Ghost araçlarının kapasitesini genişletmeyi planlıyor.