ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), Tesla'dan otonom aracı Cybercab'in ABD'de satışa uygun olduğunu kanıtlayan ayrıntılı bir hukuki ve teknik açıklama sunmasını istedi. Talep, 10 Eylül'de yayımlanan resmi bir Özel Emir şeklinde geldi ve şirketin 30 Eylül 2026'ya kadar yeminli olarak yanıtlaması gereken 21 talep içeriyor.
Kurumun odağında, Cybercab'in direksiyon, pedallar veya geleneksel aynalar olmadan tasarlanmış olması bulunuyor; oysa bir dizi federal araç güvenliği standardı (FMVSS), aracı kontrol eden insan bir sürücünün varlığı temel alınarak yazılmıştı. Tesla, emrin yayımlanmasından günler önce, 3 Eylül'de Teksas eyaletinin Austin kentinde Cybercab ticari hizmetini başlatmış ve aracın uygulanabilir tüm güvenlik standartlarına uyduğunu bizzat onaylamıştı.
İnceleme neden hukuki bir talebe dönüştü?
ABD'de genellikle her aracın tasarımı için önceden onay sistemi uygulanmıyor; üreticiler araçlarının standartlara uygunluğunu kendileri onaylıyor, NHTSA ise bunu daha sonra denetliyor. Kurum, 4 Eylül'de Audit Query 26002 olarak bilinen bir ön bilgi talebi başlatmıştı. Yeni özel emir ise yeminli beyan zorunluluğu getirdiği ve Tesla'nın hukuk yetkililerine doğrudan hitap ettiği için hukuki bir tırmanışı temsil ediyor.
Emir, uygunluk sertifikası sunan kişinin bunun yanlış veya maddi açıdan yanıltıcı olduğunu bilmesi ya da makul özen gösterseydi bilmesi durumunda sorumlu tutulabileceğini şirkete hatırlatıyor. Eksiksiz ve doğru yanıt verilmemesi nedeniyle mali cezalar 139 milyon dolara kadar çıkabilir; bilgilerin tahrif edilmesi veya saklanması ise para cezasına ya da 15 yıla kadar hapis cezasına yol açabilir.
Fren standardı en önemli anlaşmazlık noktası
NHTSA, Tesla'dan Cybercab'in, servis frenlerinin ayakla çalışan bir kumanda aracılığıyla işletilmesini öngören FMVSS No. 135 standardına nasıl uyduğunu açıklamasını istiyor. Araçta fren pedalı bulunmuyor. Kurum, daha önce ayakla çalıştırılan servis frenleri bulunmayan bir aracın üreticisi tarafından bu standarda uygun olarak sertifikalandırılamayacağını açıkladığına dikkat çekiyor.
Kurum ayrıca Tesla'nın uygunluk testleri sırasında geçici ve takılabilir kumandalar kullanıp bunları araçlar teslim edilmeden önce kaldırmış olma ihtimalini de inceliyor. Bu durum, “güvenlik ekipmanını etkisiz hâle getirme” olarak adlandırılan yasağa bağlanıyor; bir aracın gerekli donanımlar mevcutken onaylanıp teslimattan önce bu donanımların çıkarılmaması gerekiyor.
Diğer standartlar ve muafiyet süreci
Talep; kumandalar ve göstergeler, vites konumunun gösterilmesi, dönüş sinyalleri, aynalar ve arka görüntüler ile elektronik denge kontrol sistemi göstergeleriyle ilgili standartları da kapsıyor. NHTSA ayrıca, 2022'de yayımladığı bir kuralda yalnızca otomatik sürüş sistemiyle çalışan araçların satışından önce güvenlik standartlarında ek değişikliklerin muhtemelen gerekli olacağını belirtmiş olmasına rağmen, Cybercab'in Part 555 kapsamında muafiyet olmadan nasıl satılabileceğini soruyor.
Burada Amazon'a bağlı Zoox ile doğrudan bir karşılaştırma öne çıkıyor. NHTSA, temmuz ayında şirkete Part 555 kapsamında, fren ve ayna standardı da dâhil olmak üzere sekiz standardı kapsayan geçici bir muafiyet verdi. Bu muafiyet, otonom araçlarının ücret karşılığında 2028'e kadar ve yılda en fazla 2.500 araçla işletilmesine izin veriyor. Habere göre Tesla, Cybercab'i önceden uyumlu kabul edip hizmeti benzer bir muafiyet talebi veya tavan olmadan başlatarak farklı bir yol izledi.
Pratikte ne değişiyor?
Emir tek başına NHTSA'nın Cybercab'i yasakladığı anlamına gelmiyor; ancak aracın satış ve ticari işletme temelini doğrudan resmi bir incelemeye tabi tutuyor. Ayrıca düzenleyici kurumun otonom araçlar için standartları güncelleme isteğinin mevcut kuralların uygulanmasının durduğu anlamına gelmediğini gösteriyor. Mesele sonuçlanana kadar, kaynak habere göre Cybercab hizmeti belirli coğrafi işletim bölgeleriyle ve daha düşük hızlarla sınırlı kalıyor; ayrıca demiryolu geçitlerinden kaçınılıyor.
Açık sorular Tesla'nın vereceği yanıtla bağlantılı olmaya devam ediyor: Şirket mevcut standartların sürücüsü olmayan bir araca uygulanabileceğini mi savunacak, yoksa düzenleyici bir muafiyet mi talep edecek; fren standardına uyumunu ve geçici kumandaların kaldırılmasıyla ilgili kısıtlamaları nasıl açıklayacak?