Griffin-1 kısaltmasıyla bilinen Griffin Mission One Ay iniş aracı, NASA’nın Kaliforniya’daki Jet İtki Laboratuvarı’nda kapsamlı bir dizi çevresel testi tamamladı. Bu adım, aracın fırlatma ve Ay’a yolculuk koşullarına dayanabilmesini ve Ay’ın güney kutbu yakınında çalışabilmesini doğrulamayı amaçlıyor.
Görev, NASA’nın Moon Base programına bağlı Ticari Ay Yükü Hizmetleri (CLPS) girişimi kapsamında gerçekleştiriliyor. Griffin-1’in 2026’nın ilerleyen dönemlerinde SpaceX şirketine ait Falcon Heavy roketiyle fırlatılması ve Ay’ın güney kutbu yakınındaki Nobile Krateri’ne 455 kilogramdan fazla yük teslim etmesi planlanıyor. Bu nedenle NASA, aracı altyapı amaçlı iniş araçları arasında sınıflandırıyor.
Fırlatma ve Ay ortamını simüle eden testler
Testler, aracın Pittsburgh’daki Voyager Lunar Systems tesislerinden Jet İtki Laboratuvarı’na kara yoluyla taşınmasının ardından temmuz ayında başladı. Griffin-1’in ağırlığı yaklaşık 1.265 kilogram. Mühendisler, beklenmedik titreşimleri veya dengesizlikleri tespit etmek ve uçuş ile iniş sırasındaki hareket ve navigasyon modellerini iyileştirmek amacıyla aracı özel bir platform üzerinde döndürerek kütle özelliklerini ölçtü.
Araç ayrıca, elektronik bileşenlerinin birbirini engellemediğinden emin olmak için yankısız bir odada elektromanyetik girişim ve uyumluluk testlerine tabi tutuldu. Titreşim testinde, roket üzerindeki yükseliş koşullarını simüle etmek amacıyla üç yönde giderek artan kuvvetlere maruz bırakılırken araca yerleştirilen yüzlerce sensör gözlem yaptı.
Fırlatmanın şiddetli gürültüsünü simüle etmek için Griffin-1, kapalı bir ses odasında 153 desibel şiddetindeki ses dalgalarına maruz bırakıldı. En önemli test ise Jet İtki Laboratuvarı’nda bulunan, yüksekliği 85 fit olan uzay simülasyon odasında gerçekleştirildi. Burada araç, uzay boşluğu simülasyonuyla birlikte yaklaşık iki hafta boyunca dönüşümlü olarak 75 santigrat dereceye ulaşan sıcaklıklara ve sıfırın altında 100 santigrat dereceye kadar düşen sıcaklıklara maruz bırakıldı.
Çok uluslu yük ve Ay altyapısındaki rol
Griffin-1, altı ülkeden on bilimsel ve teknolojik deney taşıyacak. Bunlar arasında NASA’nın şimdiye kadar Ay yüzeyine teslim edilen en büyük ticari yük olarak nitelendirdiği Astrolab şirketine ait FLIP aracı da bulunuyor. Bu durum göreve yalnızca inişin ötesinde bir rol kazandırıyor; görev, deneylerin taşınmasını ve sürekli Ay varlığı için gerekli altyapının geliştirilmesini destekleyebilecek ekipmanların ulaştırılmasını bir araya getiriyor.
Pratikte ne değişiyor?
Testlerin geçilmesi, aracın fırlatma öncesindeki bilinen risklerin bir bölümüne dayanabilecek hazırlık düzeyini gösteriyor; ancak uçuşun veya inişin başarılı olacağını garanti etmiyor. Griffin-1, son montajı tamamlamak üzere Voyager Lunar Systems tesisine geri döndü. Bunun ardından fırlatma hazırlıkları yapılacak ve araç Cape Canaveral’a gönderilecek.
Görev, NASA’nın Ay programının bazı bölümlerini gerçekleştirmek için ticari araçlara nasıl dayandığını pratikte gösteriyor. Açık sorular ise fırlatma, uçuş ve gerçek iniş aşamalarıyla ilgili; bu aşamalar kara tabanlı çevresel testlerle henüz kanıtlanmış değil.