Electronic Frontier Foundation, 52 ABD eyaleti ve bölgesinin katıldığı bir davada Meta’nın yaptığı uzlaşmanın reşit olmayanların çevrim içi güvenliğiyle ilgili temel kaygıları ele almadığını, aksine gençlerin sosyal medya platformlarını kullanmasına getirilen kısıtlamaları genişletebileceğini düşünüyor. Habere göre uzlaşma, Meta’yı ve muhtemelen TikTok ile YouTube gibi diğer platformları yaş doğrulama mekanizmaları benimsemeye ve 18 yaşından küçüklerin hesaplarına ek kısıtlamalar getirmeye yöneltecek.
Belirtilen kısıtlamalar arasında günlük iki saatlik kullanım sınırı, Meta uygulamalarının gece yarısı ile sabah 6.00 arasında engellenmesi ve bazı içeriklerin kısıtlanması ile beğeni sayısının gizlenmesi gibi etkileşim araçlarının azaltılması yer alıyor. EFF bu önlemleri, uzlaşmanın ifade özgürlüğü ve örgütlenme üzerindeki etkisine ilişkin eleştirel bir görüş olarak sunuyor; bunları tarafsız bir değerlendirme veya platformların tüm kullanıcıları için kanıtlanmış bir sonuç olarak görmüyor.
EFF, düzenlemenin gençlik aktivizmine neden zarar verebileceğini düşünüyor?
Kuruluş, sosyal ağların on yılı aşkın süredir gençlerin öncülük ettiği veya katıldığı protestoları ve kamu kampanyalarını örgütlemede oynadığı role dayanıyor. Bu platformlar polis şiddetini reddetmek, öğrencilerin güvenliğini talep eden okul grevleri düzenlemek ve iklim değişikliği konusunda harekete geçilmesine destek toplamak için kullanıldı. Haberde ayrıca Instagram’ın bilgilerin hızla yayılmasına yardımcı olan araçlar sunduğu, bunun da acil müdahale gerektiren olaylar sırasında önemli olduğu belirtiliyor.
EFF, 17 yaşında olan Darnella Frazier’in Facebook’ta yayımladığı ve George Floyd’un öldürülmesini belgeleyen videoya atıfta bulunuyor. Kuruluş, TikTok ve YouTube’un da gençlere deneyimlerini anlatmaları, sosyal hareketler oluşturmaları ve kolektif katılımı genişletmeleri için benzer imkânlar sağladığını söylüyor.
Kuruluşun bakış açısına göre katı zaman sınırları getirilmesi, genç aktivistlerin hızlı tepkiler örgütleme kapasitesini zayıflatabilir; içerik kısıtlamaları ise gerekli haberlere veya kaynaklara erişimi zorlaştırabilir. Haberde, Avustralya’daki bazı gençlerin sosyal medya kullanımına getirilen yasak bağlamında yaşlarına uygun olmadığı değerlendirilen içeriklerin engellenmesiyle zaten karşılaştığı belirtiliyor.
Sınıflandırma ve yaş doğrulama sorunu
EFF, “yaşa uygun içerik” sistemleri ile otomatik içerik sınıflandırma politikaları arasında bağlantı kuruyor. Haberde atıfta bulunulan bir rapora göre LGBTQ+ konularını ele alan, #lesbian, #bisexual, #gay, #trans ve #queer etiketleri de dâhil olmak üzere gönderiler, hassas içerik filtresini etkinleştiren kullanıcılar için engellendi. Kuruluş, bunun özellikle kapsamlı cinsel eğitim alanında çalışan veya destekleyici topluluklar ve bilgiler arayan gençlere zarar verebileceğini düşünüyor.
Ayrıca yaş doğrulamasının zorunlu kılınmasının devlet belgelerinin toplanmasını, yüz taramasını veya başka hassas verilerin alınmasını gerektirebileceği konusunda uyarıyor. Haberde belirtildiğine göre Fransa Anayasa Konseyi ağustos ayında, 15 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanmasını engelleyecek bir yasayı ifade ve iletişim özgürlüğü ile mahremiyete müdahale ettiği gerekçesiyle iptal etti. Yasa, her yaştan kullanıcıyı yaşını kanıtlamak için veri sunmakla yükümlü kılacaktı.
EFF, bu verilerin toplanmasının gözetim risklerini artırabileceğine dikkat çekiyor; özellikle Meta’nın daha önce kolluk kuvvetlerinin taleplerine yanıt vererek kullanıcı mesajlarını teslim ettiğini belirtiyor. Kuruluş ayrıca doğrulama sistemlerinin renkli cilde sahip kişileri, engelli kişileri ve trans ya da toplumsal cinsiyet normlarına uymayan kişileri tanımada hata yapabileceğini düşünüyor. Bu durum, özellikle kimlik belgelerindeki adın kullanılan adla veya sistemin görünüşe ilişkin beklentileriyle uyuşmadığı zamanlarda ortaya çıkabilir.
Pratikte ne değişiyor?
Haberde ele alınan temel dönüşüm, reşit olmayanların korunmasının bilinçlendirme ve bireysel tercihe dayalı araçlardan; erişim, süre ve içerik sınıflandırmasını kapsayan geniş varsayılan kısıtlamalara kaymasıdır. EFF’nin görüşüne göre bu durum, Meta’nın gözetlemeye ve içerik ile verilerden kâr elde etmeye dayalı iş modelini ele almak yerine gençlerin dijital olarak yalıtılmasına ve haberlere, sağlık kaynaklarına ve destek topluluklarına erişimlerinin azaltılmasına yol açabilir.
Kuruluş, gözetim ve devlet kontrolü yerine dijital okuryazarlık ve eğitimi tercih eden gençlere bu yaklaşımın şekillendirilmesinde yeterli rol verilmediğini söylüyor. Ancak kaynak, uzlaşmanın maddelerine ilişkin tam hukuki ayrıntılar sunmuyor ve bunun her platformda uygulanma mekanizmalarını veya uygulama takvimini açıklamıyor. Bu nedenle yükümlülüklerin kapsamı, doğrulama sistemlerinin doğruluğu ve engelleme kararlarına itiraz yolları hakkındaki sorular incelemeye açık kalıyor.